Sevim Ak'ın yapıtları odağında çocuk edebiyatına anlatıbilimsel bir yaklaşım

Uzun yıllar boyunca daha çok eğitim bilimleri alanının içinde değerlendirilen çocuk edebiyatının modern eleştiri kuramları ışığında ele alınması, bu metinlerin yazınsallığını ortaya koymak açısından gereklidir. Çocuk edebiyatı metinlerinin sadece içerik aktaran ya da öğretici işlevle sınırlı metinler olarak değerlendirilmesi, anlatı yapılarının ve estetik değerlerin yeterince incelenememesine sebep olmaktadır. Bu durum, çocuk edebiyatının edebiyat bilimi içindeki yerinin yeniden düşünülmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışma, Sevim Akın'ın çocuk edebiyatı yapıtlarını anlatıbilim kuramı çerçevesinde metin temelli bir yaklaşımla çözümlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada temel kuramsal çerçeve olarak Gérard Genette'in Anlatının Söylemi adlı yapıtında düzen, süre, sıklık, kip ve ses başlıklarıyla oluşturduğu kategoriler esas alınmış; yapısalcı dilbilim ekseninde çalışan diğer kuramcıların yaklaşımlarından da yararlanılmıştır. Çocuk edebiyatı yapıtlarında içerikle beraber ele alınması gereken yapı özellikleri, özellikle anlatıcının kimliği, bakış açısı, zamanın örgütlenmesi ve düzeylere ayrılması çalışmanın ana iskeletini oluşturmaktadır. Çalışmanın inceleme nesnesini, Sevim Ak'ın okul öncesi, ilkokul ve ortaokul düzeylerine yönelik altı çocuk kitabı oluşturmaktadır. Metin çözümlemelerine ek olarak resimli çocuk kitaplarında görsel metin ve dilsel metin arasındaki ilişki de anlatıbilimsel bağlamda değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, çocuk anlatılarının sadece öğretici içerik üreten birer metin olmadığını; anlatı yapıları, zaman kurguları ve anlatıcı seçimleriyle güçlü birer yazınsal düzen sunduğunu göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, çocuk edebiyatı metinlerinin modern eleştiri kuramlarıyla ele alınmasının alana yeni yorum ve çözümleme olanakları açtığını ortaya koymaktadır. Çalışmanın, çocuk edebiyatı metinlerinin edebiyat bilimi içinde daha sistemli şekilde değerlendirilmesine ve anlatıbilim temelli yeni araştırmalara zemin oluşturması beklenmektedir.