Seyyid Mehmed Ali Mesnevî-yi Ma'nevî (201a-240b arası) (İnceleme-metin-sözlük-tıpkıbasım)

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Klasik Türk Edebiyatı'nın en önemli mutasavvıf şairlerdendir. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin, kaleme almış olduğu Mesnevi yahut diğer adıyla da bilinen Mesnevî-yi Manevî adlı eseri en çok okunan eseridir. Eser 6 ciltten meydana gelip, mesnevî nazım şekliyle yazılmıştır. Birinci cilt 657-660/1259-1263 yılları arasında yazılmış olup, 662/1264 tarihinde ise ikinci cilt yazılmaya başlanmış ve bütün eser Mevlânâ'nın ölümüne yakın bir tarihte tamamlanmıştır. Eserin tamamı 25.618 beyitten oluşmaktadır. Eser aruzun "Fâilâtün- Fâilâtün- Fâilün" kalıbıyla yazılmıştır. Mevlânâ'nın bu eseri yüzyıllar boyunca en çok okunan eserler arasında yer almasında ahlakî ve edebî yönü oldukça önemli bir yer tutar. Tasavvufi anlayış çerçevesinde genel olarak aşk konusu işlenirken bununla birlikte sabır, gayret, tevekkül, ilim akıl, idrak, hakikat suret vb. konuları da yer almaktadır. Didaktik bir eser olma özelliğine sahip olan bu eser belli bir plan doğrultusunda ilerlememiştir. Bir hikâyeyi anlatırken başka bir hikâyeyi anımsatmış, anımsattığı hikâyeyi anlatırken bir başka olaya değinmiş derken tekrar ilk hikâyeye değinip ilk hikâye üzerinde durmuştur. Bu üslubuyla okuyucular üzerinde meraklandırıcı ve sürükleyici bir etki yaratmıştır. Bununla birlikte eseri sadece Türk Edebiyatı açısından değil, İslam dünyası açısından da oldukça önem arz etmektedir. Mevlânâ Mesnevi'sine 13. yüzyıla kadar oluşmuş düşünce yapılarını, hayata geçen ayet ve hâdisleri; sözleri fıkraları ihtiva ederek eserini zenginleştirmiştir. Bu önemli eser üzerine birçok çalışmalar yapılmıştır. Bunun başında da Mesnevi'nin daha iyi anlaşılmasını sağlayan şerhler gelmektedir. Bu eserler Mevlânâ'nın nasıl bir düşünce yapısına sahip olduğunu, beyitlerde ne anlatılmak istendiği fikrini bizlere ayrıntılı bir biçimde sunar. Çalışmamız Seyyid Mehmed Ali'nin "Mesnevî-yi Ma'nevî" adlı Mesnevî şerhinin "201a-240b" varaklarının transkripsiyonlu metnini ve incelemesini içermektedir.