Şirket yönetimi için kayyım tayini (CMK m. 133)

Şirketlerin ekonomik ve sosyal hayatımızdaki önemi her geçen gün büyümektedir. Suçlular şirketleri paravan olarak kullanıp işleyecekleri suçlara ilişkin delilleri yok etmek ve delillere ulaşılmasını zorlaştırmaktadırlar. Suçun işlenmesini durdurmak, suçla ilişkili delilleri toplamak ve müsadere kararı verilirse bunun uygulanabilir olmasını sağlamak üzere şirketlerin yönetimine ceza muhakemesi vasıtasıyla elkonulması gerekmektedir. Şirket yönetimine kayyım tayini de bu gerekliliğin bir sonucu olarak 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi ile hukuk sistemimize girmiştir. Şirketlerin, ortakları, çalışanları ve iş ilişkisi içerisinde bulundukları düşünüldüğünde birçok insanın hayatı üzerinde önemli etkileri olduğu ortadadır. Tedbirin uygulanması sırasında değer kaybının önlenmesi ve dolayısıyla bu kişilerin ve ekonominin zarara uğramaması amaçlanmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde kayyımlık kavramının Türk hukukundaki yeri ve hukuki niteliği, uygulama alanı, özellikle Türk Medeni Kanunundaki düzenlemeler esas alınarak açıklan ve kayyım tayini koruma tedbirinin temel hak ve özgürlüklerle ilişkisi irdelenmiştir. İkinci bölümde koruma tedbirlerinin genel özellikleri ve bu tedbire hakim olan ceza muhakemesi ilkeleri ortaya konulduktan sonra şirket yönetimine kayyım tayini koruma tedbirine dair Türk hukukundaki düzenlemelerden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde şirket yönetimine kayyım tayininin amacı, şartları ve kayyım tayininin usulü, ne zaman sona ereceği hususları incelenmiştir. Dördüncü bölümdeyse atanan kayyımın hakları ve sorumluluğu, şirket yönetimi için kayyım tayini kararına karşı kanun yolu, kayyımın işlemlerine karşı itiraz, koruma tedbiri sebebiyle tazminat isteminin usulü ve şartları açıklandıktan sonra kayyımın ceza muhakemesinde şirketi temsil edip edemeyeceği konusu tartışılmıştır. Çalışmamızda özellikle yakın tarihli Yargıtay, bölge adliye mahkemesi ve yerel mahkeme kararlarından faydalanarak uygulamadaki duruma ve öğretideki eleştirilere yer verilmiştir. Mevzuata ve tedbirin uygulanışına dair sorunlu noktalara işaret etmeye ve çözüm önerileri sunulmaya gayret edilmiştir. Anahtar kelimeler: Ceza Muhakemesi, Koruma Tedbirleri, Kayyım, Kayyum, Kayyım Tayini, Şirket.