Sirotik hastalarda osteoporoz ve ilişkili faktörler

Giriş ve amaç: Karaciğer sirozu, hastalık ilerledikçe çeşitli komplikasyonlar ile karşımıza çıkabilen bir hastalıktır. Sirotik hastalarda gerek nakil gerek destekleyici tedavilerin artması ile metabolik kemik hastalıkları gelişimi de komplikasyonlar arasında giderek önem kazanmaktadır. Osteoporoz sıklığının sirotik hastalarda daha yüksek olduğu bilinmekte, hastaların bu açıdan taranması önerilmektedir. Güncel çalışmada da amacımız karaciğer sirozu tanılı hastalarda osteoporoz gelişimi üzerine etki edebilecek klinik ve laboratuvar faktörleri inceleyip belirlemektir. Hastalar ve yöntem: Toplam 25 erkek ve 18 kadın karaciğer sirozu tanılı hasta çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik ve klinik özellikleri sorgulanarak not edildi ve retrospektif olarak laboratuvar ve görüntüleme verileri kaydedildi. DXA ile yapılan kemik mineral yoğunluğu ölçümleri not edilerek hastalar normal, osteopenik ve osteoporotik olarak sınıflandırıldı. Aynı zamanda çalışmaya katılan hastaların uluslarası erektil işlev formu ve kadın cinsel işlev ölçeği formları aracılığıyla cinsel işlevleri sorgulandı. Bulgular: Hastalarda osteoporoz olan ve olmayanlar arasında yaş (p=0.028), total testosteron (p=0.015), serbest androjen indeksi (p=0.019), östradiol (p=0.004), folikül uyarıcı hormon (p=0.019) ve albümin ile düzetilmiş serum kalsiyum (p=0.028) düzeyleri arasında anlamlı derecede farklılık saptandı. Hastalar kemik yoğunluğuna göre normal, osteopenik ve osteoporotik olarak sınıflandırıldığında ise östradiol (p=0.015), folikül uyarıcı hormon (p=0.023), serum magnezyum (p=0.014) düzeyleri gruplar arasında anlamlı derecede farklıydı. Yapılan çok değişkenli regresyon analizinde serum kalsiyum (B=3.68, göreceli risk oranı:39.65) ve östradiol (B=-0.09, göreceli risk oranı 0.92) düzeyleri osteoporoz gelişiminde bağımsız risk faktörleri olarak saptandı (model R2=0.34). Sonuç: Karaciğer sirozu tanılı hastalarda osteoporoz gelişimi ile ilgili faktörlere bakıldığında serum östradiol ve albümin ile düzeltilmiş serum kalsiyum değerleri öngördürücü parametreler olarak belirlenmiştir. Bu iki faktörün osteoporoz üzerindeki katkısı diğer faktörlerden bağımsız olarak bulunmuştur.