Siyasi coğrafya perspektifinden Orta Asya'da nüfus

çalışmanın temel amacı, genelde Orta Asya bölgesinin stratejik önemi açısından irdelemek iken özelde ise bölge nüfusunun stratejilerindeki önemini ortaya koyabilmektedir. Bölgenin nüfus açısından jeopolitik önemi resmi olarak Çarlık Rusya ve İngiltere arasında yaşanılan ticaret rekabetine kadar uzanmaktadır. Çarlık Rusya'nın, Orta Asya'da kalıcılığını sağlamlaştırmak amacıyla Rus nüfus kümelerini bu geniş topraklara yerleştirme amacı günümüzden oldukça geçmiş tarihlere kadar uzanmaktadır. Rusların bölge üzerindeki stratejilerini gerçekleştirmek için nüfus faktörüne başvurmasında kendi düşünce ve toplumsal yaşayış biçimini bu topraklarda kalıcı olarak yayma isteğidir. Sovyet Birliği döneminin başlamasıyla birlikte Rus nüfusu hem programlı hem de daha çok nüfus miktarıyla Orta Asya üzerine iskân ettirildiği görülmektedir. Ruslar hem Orta Asya'daki potansiyel nüfus boşluğundan hem de ekonomik çıkarları nedeniyle başta Kazakistan olmak üzere bölgenin genelini uzun yıllar boyunca arka bahçeleri olarak görmüşlerdir. Rusya'nın etkisi altında neredeyse bir asırdan fazla kalan Orta Asya tarihsel süreç boyunca Ruslardan siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel yönlerden etkilendiği açıkça gözlemlenebilmektedir. Bu sürecin bir plan dahilinde bölge ülkelerinde zamana yayılarak yapılması, Rusların bu topraklardan çekilmesine rağmen günümüzde tesirinin sürmesine neden olmuştur. Sovyet Birliği hegemonyasının, Orta Asya Cumhuriyetlerinin bağımsız birer devlet olmalarıyla birlikte sona ermiştir -kısmı olarak bazı sahalarda- ve böylece bölge nüfus yapısında yerel toplulukların, Rus nüfusuna göre daha ağır bastığı yeni bir dönem başlamıştır. Günümüzde Orta Asya'daki bölgesel güçlerin başta nüfus üzerinde olmak üzere tüm stratejik çıkarları detaylı şekilde hesaplanmalı ve analiz edilmelidir. Çünkü bölgenin sahip olduğu önemli jeopolitik konumu nedeniyle her daim hem bölgesel hem de küresel güçleri bu topraklara çekebilecek ve tekrardan yeni oyunların ortaya çıkmasına neden olabilecek varlıklara sahiptir. Bu nedenle bölge ülkeleri geçmişte yaşadıklarından ders almalı, günümüz ve hatta gelecek için -nüfus planlamaları özelinde- siyasi perspektiften siyasalarını geliştirmeleri gerekmektedir.