Siyasi ve ekonomik yapılarıyla Avrupa Birliği ile Şanghay İşbirliği Örgütü'nün karşılaştırılması

Bu çalışma Avrupa Birliği (AB) ve Şanghay İşbirliği Örgütü'nün (ŞİÖ) siyasi ve ekonomik yapılarının karşılaştırmalı bir incelemesini sunmaktadır. Her iki kuruluş da etkili entegrasyon örnekleri oluştursalar da tarihsel kökenleri, kurumsal yapıları ve işleyiş biçimleri açısından farklılık göstermektedir. AB uluslararası kurumlara dayalı olan, demokratik meşruiyet mekanizmalarıyla desteklenen ve derin ekonomik entegrasyonu sağlamak amacıyla kurulan bir yapı iken ŞİÖ, devlet egemenliğini esas alan ve hükümetler arası esnek iş birliğine dayanan bir model sunmaktadır. Çalışmada AB'nin Avrupa Parlamentosu, Avrupa Komisyonu ve Avrupa Adalet Divanı gibi kurumsal unsurları ile ŞİÖ'nün Devlet Başkanları Konseyi, Hükümet Başkanları Konseyi ve Sekretaryası ayrıntılı şekilde incelenmiştir. Ekonomik olarak AB'nin tek Pazar, Euro Bölgesi ve ortak para politikaları gibi entegrasyon bileşenleri ile ŞİÖ'nün enerji, ticaret ve altyapı odaklı iş birliği mekanizmaları ile karşılaştırılmıştır. Tezin ana argümanı, AB ve ŞİÖ'nün benzer işlevler üstlenmelerine rağmen siyasi ve ekonomik entegrasyon düzeyleri, kurumsal derinlikleri ve normatif yönelimleri açısından tamamen farklı iki örgüt modeli sunduğudur. Bu farklılıklar yalnızca iç yapılarında değil aynı zamanda uluslararası sistem içindeki rolleri ve etkileri açısından da belirgin bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda çalışma küresel güç dengeleri, jeopolitik rekabet ve bölgesel iş birliği açısından her iki yapının nasıl bir konumda olduğunu anlamaya yardımcı olmaktadır.