Siyer-tefsir ilişkisi bağlamında Ibn Kesîr tefsiri -Medine Dönemi müşriklerle ilişkiler-

Memlükler devrinde (1250-1517) yaşamış olan Ebü'l-Fidâ İbn Kesîr (ö. 774/1373) tarih, tefsir ve hadis alanında verdiği eserleriyle tanınmaktadır. Özellikle el-Bidâye ve'nihaye isimli eseri onun büyük tarihçiler arasında yer almasını sağlayan eserdir. On dört ciltlik umumî bir İslam tarihi niteliğine sahip eserde başlangıçtan 1365-1366 yılına kadar yaşanan olaylar kronolojik sıraya göre anlatılır. Onun Tefsîrü'l-Kur'âni'l-Azîm eseri ise rivâyet tefsirin en güzel örneklerinden biridir. İbn Kesîr eserinde yöntem olarak ayetleri tefsir ederken öncelikle, benzer nitelikte olan ayetleri kullanir. Daha sonra ayetlerin sebebi nüzûllerini ihtiva eden pek çok rivayeti nakleder. Ancak sadece rivayetleri nakletmekle kalmayan müellif, metin ve senet yönünden degerlendirmelerde bulunarak sahihini zayıfından ayırma çabasında olur. Bu da eserin kıymetini ve güvenilirligini artırmaktadır. Eserin diğer bir önemi ise Siyer açısından zengin bir muhtevaya sahip olmasıdır. Nitekim Rasûlullah'ın hayatı, teblig ve tebyin sürecinde karşılaştığı zorluklar, ashabıyla ilişkileri, gazveleri, yapılan anlaşmalar, müminlerin kendi hususiyetleri, münafık, müşrik ve ehl-i kitap ile ilişkiler vb. hakkında önemli bilgiler içeren Kur'ân, siyerin en önemli kaynağıdır. Bu sebeple Hz. Peygamber'in hayatının doğru ve tam olarak anlaşılabilmesi için Kur'ân'ın İyi bir şekilde anlaşılması elzemdir. Bu minvalde çalışmanın temelini İbn Kesîr'in Tefsîrü'l-Kur'âni'l-Azîm isimli eserin siyer açısından değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Böylece eserin verdiği siyer bilgileri bağlamında siyer-tefsir ilişkisinin ortaya konması amaçlanmıştır. İbn Kesir'in hayatının, hocalarının, öğrencilerinin, eserlerinin, tarihçiliği ve tefsirciliğin de işlendiği tezin asıl çerçevesini siyerin büyük bir bölümünü kapsayan müşriklerle ilişkiler oluşturmuştur. Dönemsel olarak ise Medine dönemi müşriklerle ilişkiler seçilmiştir. Burada Medine dönemi müşriklerle ilişkiler hakkında genel tespitler ve tefsire yansıyan konulara işaret edilmiştir. Ayrıca Medine döneminde Ehl-i Kitap ve münafıklar çalışmamızın sınırları dışında olduğu için yer verilmemiştir. Ancak Hendek Savaşı gibi bazı bölümlerde yaptıkları ihanetlerden ötürü yer yer temas edilmiştir. Çalışma neticesinde ulaşılan en önemli sonuç ise siyer alanında yapılacak çalışmalarda mutlaka tefsir kaynaklarına da başvurulması gerektiğidir. Çünkü siyer ve tarih eserlerindeki boşlukları, tefsir kaynaklarına gidilerek kapatılabilme imkanını araştırmacılara sunduğu görülmüştür.