Sınıf dışı eğitimin ilkokul öğrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik tutum, başarı ve hatırda tutma düzeyine etkisi

Bu çalışmanın amacı, sosyal bilgiler öğretiminde sınıf dışı eğitime dayalı etkinliklerin uygulanmasının, öğrencilerin akademik başarılarına, sosyal bilgiler dersine yönelik tutumlarına ve bilgilerini hatırda tutma düzeylerine etkilerini tespit etmektir. Bu çalışmada karma araştırma yöntemlerinden iç içe desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Nitel kısmında ise görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada uygun örneklem seçimine gidilerek çalışma grubuyla uygulama yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2018-2019 eğitim-öğretim yılı İzmir ili Buca ilçesinde orta sosyo-ekonomik düzeyde bir devlet okulunun biri deney (n=33) biri kontrol grubu (n=31) olmak üzere iki 4. sınıfı oluşturmuştur. Uygulama sürecinde deney grubunda, 4. sınıf sosyal bilgiler dersi "İnsanlar, yerler ve çevreler" öğrenme alanı konuları, 6 hafta boyunca sınıf dışı eğitim etkinlikleri ve sınıf dışı öğretim yöntemi ile kontrol grubunda ise Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı içeriği ve etkinlikleri ile işlenmiştir. Veri toplama aracı olarak, İlkokul 4. sınıf "İnsanlar, Yerler ve Çevreler" öğrenme alanı kazanımları kapsamında araştırmacı tarafından oluşturulmuş "Akademik Başarı Testi", Ulu-Kalın ve Topkaya (2017) tarafından geliştirilen "İlkokul 4. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi Tutum Ölçeği" uygulama öncesi öntest ve uygulama sonrası sontest olarak kullanılmıştır. Ayrıca deneysel süreç ile ilgili öğrenci görüşlerini elde etmek için, uygulama sürecinin bitiminde uygulama yapılan öğrencilere "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" uygulanmıştır. Deneysel süreç sonrası uygulama öğretmeni ile görüşme ve deneysel süreci betimlemek amacıyla araştırmacı günlüğü yoluyla gözlemler gerçekleştirilmiştir. Akademik Başarı Testi, uygulamalar bittikten 4 hafta sonra öğrencilerin bilgilerini hatırda tutma düzeylerini ölçmek için kalıcılık testi olarak uygulanmıştır. Nicel verilerin istatistiksel çözümleri, betimsel istatistikler, bağımsız örneklemler için t-testi ve karışık ölçümler için iki yönlü ANOVA ile yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre sınıf dışı eğitim etkinlikleri ile sınıf dışında sosyal bilgiler dersini alan deney grubu öğrencilerinin akademik başarı düzeyleri, sosyal bilgiler dersine yönelik tutumları ve bilgilerinin kalıcılık düzeyleri, sınıf ortamında Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı ve etkinliklerine göre ders işleyen kontrol grubu öğrencilerinden anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. Deney grubu öğrencileri ile gerçekleştirilen görüşmelerden, öğrencilerin sınıf dışında görerek, dokunarak, hissederek kalıcı öğrenmeler edindiği, eğlenerek ve derse aktif katılarak yaparak-yaşayarak öğrendikleri sonucuna varılmıştır. Öğretmen görüşü ve araştırmacı gözlemleri de bu sonuçları destekler niteliktedir. Sonuç olarak, sosyal bilgiler dersi öğretiminde sınıf dışı eğitim etkinliklerinin uygulanmasının öğrencilerin başarı düzeylerini arttırdığı, derse yönelik tutumlarında olumlu yönde etki ettiği ve bilgilerini hatırda tutma düzeylerine olumlu yönde katkı sağladığı ortaya çıkmıştır.