Sınıf öğretmenlerinin eğitime ilişkin inançları, temel insani değerlere yönelik tutumları ve bu değerlerin öğretimine yönelik davranışlarının incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı sınıf öğretmenlerinin eğitime ilişkin inançları, temel insani değerlere yönelik tutumları ve temel insani değerlerin öğretimine yönelik davranışlarını derinlemesine incelenmektir. Araştırma nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma araştırma modelinde araştırmada eş zamanlı üçgenleme deseni (Nicel + Nitel) kullanılmıştır. Araştırma mersin İli Silifke ilçesindeki ilkokullarda görev yapan sınıf öğretmenleriyle yapılmıştır. Araştırmanın nicel boyutuna 287 öğretmen katılmış, görüşme ve gözlemler beş öğretmenle gerçekleşmiştir. Nicel veriler Eğitim İnançları Ölçeği, Temel İnsani Değerler Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu uygulanarak toplanmıştır. Nitel veriler sınıf gözlemleri ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde betimsel istatistikler, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H ve korelasyon testleri kullanılmıştır. Gözlem ve görüşmelerden elde edilen veriler ise içerik analiziyle incelenmiştir. Araştırma sonuçları sınıf öğretmenlerinin en fazla benimsedikleri felsefi yaklaşımın Varoluşçuluk, en az benimsedikleri felsefi yaklaşımın ise Esasicilik olduğunu göstermiştir. Cinsiyet, çocuk sahibi olma durumu, değer eğitimi alma durumu, sosyoekonomik düzey ve sınıf mevcudu değişkenleri ise öğretmenlerin eğitime ilişkin inançlarına yönelik algılarında anlamlı bir farklılık yaratmamıştır. Bununla birlikte 30 yaş üstünde ve beş yıldan fazla süredir öğretmenlik yapan öğretmenlerin yeniden kurmacılık; eğitim fakültesi mezunu olan öğretmenlerin ilerlemecilik eğitim inancını daha fazla benimsediği görülmüştür. Medeni duruma göre evli olan, sınıf düzeyine göre ikinci sınıfları okutan öğretmenlerinin esasicilik eğitim inancına daha fazla sahip oldukları görülmüştür. Araştırmaya katılan sınıf öğretmenlerinin en fazla benimsedikleri temel insani değer Evrenselcilik, en az benimsedikleri temel insani değer ise Güçtür. Kadın öğretmenlerin hazcılık evli öğretmenlerin güvenlik; lisans eğitimi sonrasında pedagoji eğitimi alan öğretmenlerin gelenekselcilik; 21-30 öğrencisi olan öğretmenlerin güvenlik değerini benimseme düzeyleri daha yüksek olmuştur. Araştırmada temel insani değerlerden Evrenselcilik ve ilerlemecilik eğitim inancı; iyilikseverlik değeri ile varoluşçuluk, yeniden kurmacılık ve daimicilik eğitim inançları arasında orta düzeyde ve pozitif yönde bir ilişki saptanmıştır. Öğretmenlerin öğrencilerine kazandırmak istediği temel değerler sevgi-saygı, yardımlaşma, paylaşma, sağlıklı beslenme, temizlik, fikir alışverişinde bulunabilme, dinleme, hoşgörülü olma, birlikte yaşayabilme, sağlıklı iletişim kurabilmedir. Değerler eğitimine yönelik görüşleri benimsedikleri eğitim felsefeleri ile paralellik gösteren öğretmenlerin öğrenci merkezli yöntem ve teknikleri savunmakla birlikte sınıf içerisinde daha çok öğretmen merkezli süreçler izledikleri görülmüştür. Öğrencilerin sınıf kurallarına uymaması, paylaşmayı ve yardımlaşmayı bilmemesi, bencil olmaları, sorumluluklarını yerine getirmemeleri öğretmenlerin değer öğretiminde sık sık karşılaştıkları sorunlardır. Uyarıda bulunma, davranışın doğrusunu açıklama, doğru davranışları ödüllendirme, öğrencinin yerini değiştirme, eksi veya artı verme, öğrenciyi derse dahil etme öğretmenlerin bu sorunlar karşısında izledikleri stratejiler olmuştur. Öğretmenler etkili değer eğitim için aile-okul ve çevrenin birlikte hareket etmesi, uygulamalı eğitim yapılması, nitelikli öğretmenler yetiştirilmesi, değer eğitimine erken yaşlarda başlanması ve öğretim programlarının güncellenmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Eğitime yönelik inançlar, temel insani değerler, değer eğitimi, sınıf öğretmeni