Sınıf öğretmenlerinin otizm spektrum bozukluğu tanılı kaynaştırma/bütünleştirme öğrencilerine yönelik uyarlamaları

Bu araştırmanın amacı ilkokul ikinci, üçüncü ve dördüncü sınıfa devam eden OSB tanılı kaynaştırma öğrencilerine yönelik sınıf öğretmenlerinin uyguladıkları uyarlamaların neler olduğunu ortaya koymaktır. Araştırmaya; Sakarya ilinin farklı ilçelerinde görev yapan, sınıflarında OSB tanılı öğrencileri bulunan ve ölçüt örnekleme yöntemiyle belirlenen 18 sınıf öğretmeni katılmıştır. Nitel araştırma desenlerinden bütüncül çoklu durum deseni ile yapılan araştırmada veriler yarı yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. İçerik analizi yöntemi ile sınıf öğretmenlerinin ortam, içerik, strateji ve yardımcı teknolojik araçlar ile uzaktan eğitim sürecinde yaptıkları uyarlamalara ilişkin eldeedilen verilerdentemalara ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları, sınıf öğretmenlerinin ortama yönelik yaptıkları uyarlamaların genellikle fiziksel uyarlamalar olduğunu ortaya koymuştur. Sınıf öğretmenlerinin tamamının fiziksel uyarlama olarak sıra düzeninde uyarlamalar yaptıkları sonucuna varılmıştır. Ortamın düzenlemesinde sınıf yönetimi uyarlamalarından görmezden gelme, akran etkileşimi, bağ kurma, pekiştirme, bıktırma, sözel uyarı ve time out (ara verme) yöntemlerini kullanan öğretmenlerin uyarlamaların etkililiğine ilişkin görüşleri farklılıklar göstermektedir. Akran etkileşimi ve bağ kurma yöntemlerinin OSB tanılı öğrencilerin sosyal, iletişim ve davranış problemleri üzerinde olumlu etkileri olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İçeriğe yönelik uyarlamaların ise bireysel farklılıkları dikkate almasına rağmen işlevsel olmadıkları sonucuna varılmıştır. Ayrıca sosyal yetersizlikler ve davranış problemleri OSB'nin genel yetersizlikleri olmasına rağmen sınıf öğretmenlerinin içerik uyarlamalarının daha çok akademik alanda olduğu sonucuna varılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin eğitim stratejilerinde yaptıkları uyarlamalar yöntem teknik, akıcılığa yönelik, ödevler ve değerlendirme uyarlamaları olmak üzere dört farklı şekilde yapılmaktadır. Araştırma sonuçları sınıf öğretmenlerinin yöntem ve akıcılık gibi okul içi uyarlamaları daha sık ve etkili kullanmalarına rağmen ödev ve değerlendirme uyarlamalarını nadir olarak yaptıkları sonucuna ulaşmıştır. Teknolojik araçların kaynaştırma eğitiminde kullanımına ilişkin uyarlamaların ise OSB tanılı bireylerin eğitiminde farklı etkileri olduğu belirtilmiştir. Araştırma, Covid-19 pandemisi dolayısıyla yapılan uzaktan eğitim sürecinde sınıf öğretmenlerinin çoğunluğunun OSB tanılı öğrencilerine yönelik uyarlamalar yapmadıklarını ortaya koymuştur. Son olarak araştırma da, sınıf öğretmenlerinin eğitsel ve öğretimsel uyarlamalar konusunda özel eğitim alan bilgisi yetersizliği olduğu sonucuna ulaşılmıştır.