Sosyal bilgiler 5.sınıf "bir ülke bir bayrak"ünitesinde doğrudan verilecek değerlerin uygulanma düzeyinin betimlenmesi

ÖZET SOSYAL BİLGİLER 5.SINIF "BİR ÜLKE BİR BAYRAK" ÜNİTESİNDE DOĞRUDAN VERİLECEK DEĞERLERİN UYGULANMA DÜZEYİNİN BETİMLENMESİ Selim HARMANCI İlköğretim Ana Bilim Dalı(Sınıf Öğretmenliği) Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Elif ALADAĞ Ocak 2014 Bu araştırma, ilköğretim beşinci sınıf sosyal bilgiler dersinde "doğrudan verilecek değerlerin" sınıfta verilme düzeyini belirlemeyi amaçlayan betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın problemi ve genel amacı doğrultusunda nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2011-2012 öğretim yılında Aydın ili Çine ilçesi merkez devlet ilköğretim okulları 5.sınıf öğretmenlerinden seçilen 3 okul ve 3 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Öğretmenin sınıf ortamında Sosyal Bilgiler dersinde "Bir Ülke, Bir Bayrak" ünitesinde 'doğrudan verilecek değeri' nasıl verdiğini incelemek için katılımsız gözlem tekniği uygulanmıştır. Gözlem sırasında gözlemci ayrıca günlük tutarak görüşlerini aktarmıştır. Gözlem yoluyla elde edilen veriler ışığında öğretmenlerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılarak hem araştırmacı günlüğüyle desteklenen gözlemden elde edilen verilerin güvenirliğinin artırılması hem de bu verilere ilişkin ek verilere ulaşılması sağlanmıştır. Araştırmada verilerin analizi aşamasında betimsel analiz gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya ilişkin şu sonuçlara ulaşılmıştır. 1. Öğretmenlerin değer eğitimi yaklaşımlarından sadece telkin yöntemini kullandıkları sonucuna ulaşılmıştır. 2. İlköğretim beşinci sınıf sosyal bilgiler dersinde doğrudan verilecek değerlerin eğitimini gerçekleştirmek için öğretmenler soru-cevap yöntemi, önemli kişilerin yaşamlarından örnekler verme, model olma, tarihi olaylardan yararlanma, öğretmenin kendi yaşamından örnekler vermesi, diğer kavramlarla ilişkilendirme, öğrencilerin kendi yaşantılarından örnekler vermesi, model gösterme, görsellerden yararlanma, güncel olaylardan yararlanma gibi yöntem ve tekniklerden yararlandıkları görülmüştür. Değer eğitiminde öğretmenlerin kaynak olarak genellikle öğrenci ders ve çalışma kitabını kullandıkları görülmüştür. Ayrıca ünite kazanımlarına bağlı olarak anayasa, bayrak tüzüğü, ödev defteri, amblemler ve şiirler ile interneti kullanmışlardır. 3. Öğretmenlerin öğrencilere verilen değerleri genellikle gözlem yoluyla değerlendirdikleri saptanmıştır. 4. Öğretmenlerin değer eğitimini olumlu buldukları öğretmen görüşleri ile desteklenmiştir. Öte yandan değer öğretiminde karşılaştıkları sorunların en başında ailenin okuldaki değer eğitimini desteklememesi, okul aile arasındaki uyuşmazlık olduğu saptanmıştır. Değer eğitimini etkili bir şekilde öğrencilere verebilmek için uygulamaya yönelik daha çok görsel etkinliklere ağırlık verilmesi, gezi gözlem çalışmaları yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Sözcükler: İlköğretim, Sosyal Bilgiler Dersi, Değerler Eğitimi