Sosyal bilgiler dersinde proje temelli öğretimin öğrencilerin çevresel duyarlılıklarına etkisi

Bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler dersinde proje temelli öğrenme yöntemi uygulamanın ortaokul öğrencilerinin çevresel duyarlılıklarının artmasında katkısının olup olmadığını ortaya çıkarmaktır. Araştırma, yöntem olarak öntest sontest kontrol gruplu deneysel desen olarak tasarlanmıştır. Araştırma veri toplama açısından incelendiğinde, hem nicel hem de nitel verilerin bulunması nedeniyle karma (mix) çalışma olarak nitelendirilmektedir. Araştırmanın deneysel boyutunun güçlendirilmesi için iki okulda çalışma yapılması tercih edilmiştir. Çalışma grubu, araştırmacı tarafından kolay ulaşılabilir örneklem olarak belirlenmiştir. 2018-2019 eğitim öğretim yılı boyunca iki deney ve iki kontrol grubu olmak üzere dört 7. sınıfta araştırma yapılmıştır. Verileri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen "Çevresel Duyarlılık Ölçeği" ve "Çevre Projeleri Öğrenci Görüşme Formu" kullanılmıştır. Elde edilen nicel veriler SPSS 21 programı ile analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri ise, Excel programına işlenerek içerik analizi yardımıyla uygun temalar oluşturulmuş ve analiz edilmiştir. Yapılan deneysel işlem sonrasında her iki deney ve kontrol grupları arasında anlamlı farklılık çıkmıştır. Çalışma sonucunda PTÖ uygulamaları öğrencilere bilimsel olarak katkı sağlamıştır. Öğrencilerin çevre sorunlarına karşı olumlu bakış açıları gelişirken, projelere katılım istekleri artmıştır. Öğrenciler çevre projelerine katılımı bir vatandaşlık sorumluluğu olarak görürken, insanların proje yapmaları konusunda yönlendirmek istediklerini belirtmişlerdir. Araştırmaya katılan öğrencilerin %78'i, çevre konusunda çalışma yapan sivil toplum kuruluşlarında yer almak istediklerini belirtmişlerdir. Genel olarak araştırmanın sonuçlarına baktığımızda, PTÖ uygulamalarının öğrencilerin çevresel duyarlılıklarını artırmada etkili bir yöntem olduğu ortaya çıkmıştır. Bunun yanında yapılan görüşmelerin analiz sonuçlarına göre; PTÖ uygulamalarının çevresel duyarlılıkların yanında, öğrenciler için bilimsel katkı sunma, farklı bakış açıları geliştirme, sorumluluk aldırma, kişisel gelişimlere katkı sağlama, araştırma ve uygulama kapasitelerini artırma konusunda destek verdiği söylenebilir. Çalışma kapsamında elde edilen nicel ve nitel bulgular ile araştırma sonuçları desteklenerek, PTÖ'nün çevresel duyarlılıkları artırdığını ortaya koyan özgün bir çalışma olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırma, öğrencilerin aktif öğrenme ortamlarında daha fazla duyarlılık kazandığını göstermektedir. Bu kapsamda ortaokullarda aktif öğrenme uygulamalarına dayalı bir çevre eğitimi dersi verilebilir.