Sosyal bilgiler eğitiminde ortaokul öğrencilerinin deprem afetine yönelik algılarının afet filmleri örneği ile incelenmesi

Doğal afetler toplumların yaşamını ve yapılarını derinden etkiler. Sadece fiziksel hasarla kalmayıp, sosyal, psikolojik ve ekonomik sonuçlar da doğurur. Sosyal bilgiler dersi öğrencilere afet bilinci kazandırma, toplumun hazırlık ve iyileşme sürecine katkı sunması açısından önemlidir. Araştırmalar ve jeolojik veriler, Türkiye'nin deprem riski fazla olan bir ülke olduğunu göstermektedir. Tarihsel kayıtlar büyük depremlerin geçmişte ve gelecekte olacağını kanıtlar. Depremleri önlemek mümkün olmadığından, devlet ve bireylerin önlem alması, farkındalığı artırması kritik öneme sahiptir. Bu çalışma ile sosyal bilgiler eğitiminde ortaokul öğrencilerinin deprem afetine yönelik algılarının afet filmleri örneği ile incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca çalışma ile ortaokul öğrencilerinin deprem olgusu ile ilgili farkındalık seviyesi ile deprem öncesi hazırlık, deprem sırasında tepki ve deprem sonrası alınacak tedbirler ile ilgili bilgi durumu ile ilgili tespitlerde dile getirilmiştir. Bu doğrultuda, 2023-2024 Eğitim ve Öğretim yılında Elazığ il merkezinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı bir ortaokulda öğrenim gören 30 öğrenciyle gerçekleştirilen ön görüşmelerin ardından, afet filmleri eşliğinde dört hafta süren eğitim programı tamamlanmış ve sonrasında yapılan son görüşmeler ile elde edilen veriler analiz edilerek değerlendirilmiştir. Verilerin analizinde nitel veri analiz yöntemlerinden olan içerik analizi kullanılmıştır. Ayrıca öğrencilere izlettirilen dört adet deprem filmi göstergebilimsel ve söylem analiz yöntemine göre analiz edilmiştir. Ön görüşme sonuçları, öğrencilerin deprem kavramı, oluşum nedenleri, sonuçları ve alınacak önlemler konusunda önemli bilgi eksiklikleri ve tedbirler konusunda uygulama eksikliğine sahip olduklarını ortaya koymuştur. Etkinlikler sonrasında uygulanan son görüşme ile öğrencilerin bu konulardaki bilgi düzeylerinde anlamlı bir artış gözlemlenmiştir. Bu bulgu, görsel materyallerin (örneğin, deprem konulu filmler) öğrencilerin karmaşık bilimsel konuları daha iyi anlamalarına ve bu konularda daha doğru algılara sahip olmalarına katkı sağlayabileceğini desteklemektedir. Görsel ve işitsel imkânlardan yararlanarak daha kalıcı bir öğrenmenin sağlanması için film ve görsel içerikler etkili bir yöntem olarak öne çıkmaktadır.