Sosyal bilgiler öğretmenlerinin çok kültürlülük ve çok kültürlü eğitim algılarının değerlendirilmesi (Erzurum kenti örneği)

Çok kültürlülük kavramı son yıllarda tartışılan bir konu haline gelmiştir. Artık hemen hemen bütün dünya ülkelerinde farklı kültür ve kimlikler bir arada yaşadığı için çok kültürlülük de önem kazanmaktadır. Çok kültürlülüğün amacı; farklı kimliklerin, ırkların, dinlerin ve kültürlerin bir arada sorunsuz yaşamasını ve ayrımcılığın önüne geçilmesini sağlamaktır. Çok kültürlülük kavramının eğitim ile ilgili kısmı olan çok kültürlü eğitim; farklı kültürel yapı, ırk, etnik köken ve sosyal gruplara mensup olan tüm öğrenciler için eşit eğitim fırsatı oluşturma, eğitim ortamını değiştirme ve yeniden yapılandırmayı amaçlayan bir eğitim yaklaşımıdır. Çok kültürlü eğitimin amacı ise; öğrencilere farklılıklara saygı duyma, hoşgörülü ve anlayışlı olma, empati kurma gibi değerleri kazandırmaktır. Ayrıca çok kültürlü eğitim, ayrım yapmadan eşit eğitim fırsatı sunarak farklı kültürel grupların kültürel değerlerini korumalarına yardımcı olmaktadır. Çok kültürlü eğitimi en çok ve en iyi uygulayabilecek öğretmenlerin başında sosyal bilgiler öğretmenleri gelmektedir. Bu doğrultuda sosyal bilgiler öğretmenlerinin çok kültürlülük ve çok kültürlü eğitim ile ilgili algılarının ve tutumlarının nasıl olduğunun ve bu tutumlarının; cinsiyet, eğitim durumu, kıdem, mezun olunan fakülte, öğrenim hayatının geçtiği yerin kültürel yapısı, görev yapılan yerleşim yeri değişkenlerine bağlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığının bilinmesinin önemi büyüktür. Çok uluslu ve çok kültürlü toplumlarda çok kültürlü eğitim uygulamalarının artmasıyla birlikte bu kavramın bilimsel çalışmalarda da önem kazandığı görülmektedir. Bu önem doğrultusunda; çalışmanın nitel kısmında, 2018/2019 eğitim-öğretim yılında Erzurum kentindeki ortaokullarda eğitim veren 50 sosyal bilgiler öğretmenine görüşme formu uygulanarak sosyal bilgiler öğretmenlerinin çok kültürlülük ve çok kültürlü eğitim algılarını belirlemek amaçlanmıştır. Cevapların nitel olarak analiz edildiği çalışmada söz konusu kavramların bilgisi yoklanmış ve belirlenen kategoriler üzerinden (çok kültürlülük, çok kültürlü eğitim algısı, anadilde eğitim, çok kültürlü eğitim uygulamaları, çok kültürlü eğitim ile ilgili öğretmenlere düşen sorumluluklar) içerikler değerlendirilmiştir. Öğretmenlerin %90'ının çok kültürlülük ve %86'sının çok kültürlü eğitim kavramlarına yönelik algılarının olumlu yönde tespit edildiği çalışmada bu eğitimin uygulanması noktasında ise öğretmenlerin %58'i uygulanabilir olduğu yönünde görüş belirtmiştir. Ana dilde eğitim algılarına bakıldığında ise öğretmenlerin yaklaşık %66'sı ortak bir devlet dilinin olmasından yanadır, aksi halde ayrıştırıcılık olacağı düşüncesi içerisindedirler. Öğretmenlerin çok kültürlü eğitimi uygulamasıyla ilgili soruların da yer aldığı çalışmada öğretmenlerin çok kültürlü eğitim ile ilgili uygulamalardan çok fazla haberdar olmadıkları sonucuna varılmıştır. Çok kültürlü eğitime karşı sorumluluk algıları ise %86 ile olumlu yöndedir. Ayrıca çalışmanın nicel kısmında uygulanan ölçek ile amaçlanan öğretmenlerin çok kültürlülük tutumlarının tespit edilmesidir. "Öğretmenlerin Çok kültürlü Tutum Ölçeği" Erzurum kentindeki ortaokullarda görev yapan random örneklemeyle seçilmiş sosyal bilgiler branşındaki 54'ü erkek 36'sı kadın olmak üzere toplam 90 öğretmene uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 24.00 paket programı ile kodlanmış ve analiz edilmiştir.