Sosyal hakların gelişiminde önemli bir aşama: Gözden geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı ve denetim mekanizması

Küreselleşen dünya ekonomisinin yarattığı zorlu maddi koşullar, yoksulluğun ve açlığın belki de en acımasız haliyle varlığını sürdürmesi her birimize insanca bir yaşam için ekonomik ve sosyal hakların en az medeni ve siyasal haklar kadar kıymetli olduğunu kanıtlamaktadır. Nitekim medeni ve siyasal haklardan faydalanmak için sosyal olanaklara sahip olunmasının gerekliliği giderek daha da gerçekçi bir şekilde hissedilmektedir. Toplumsal gelişmelerin ulusal ve uluslararası hukuk düzenine de yansıması kaçınılmazdır. Uluslararası sahada pekçok insan hakları enstrümanı sosyal hakların iyileştirilmesine çalışmaktadır. Yarı yargısal işleve kavuşan denetim organlarıyla sosyal hakların korunması için etkili denetim usulleri öngörülmektedir. BM bünyesinde bireysel başvuru yolu dahi açılmış durumdadır. Sosyal hakların değerinin korunmasının önündeki en büyük engel olan dava edilebilirliği tartışmaları da böylelikle aşılmaya yüz tutmuştur. Bu anlamda önemli bir gelişmeyi de gerçekleştiren ülkemizin de üyesi olduğu Avrupa Konsey'inde sosyal hakları düzenleyen ve koruyan Şart sistemi'dir. Toplu şikayet usulü sistemini benimseyerek sosyal hakların dava edilebilirliği adına bir aşama daha kaydedilmiştir. Yıllar içerisinde geçirdiği revizyonlar sonucunda vardığı son hali Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı, mevcut hükümlerin korumasının günümüz gerçeklerine yaklaştırılması ve hak listesini genişletmesi anlamında kazanımları oldukça olumludur. Avrupa Sosyal Şartı'nı yürürlükten kaldırmayışı ve yarışmalı yürürlükleri, ortak denetim sistemlerinin Protokoller vasıtasıyla çözülmeye çalışılmış olan karmaşıklığı ve hüküm onay sistemi dolayısıyla uygulamasına dair soru işaretleri oldukça fazladır. Amacımız sosyal hakları düzenleyen uluslararası ve bölgesel insan hakları metinleri ile bağlantılı şekilde Avrupa Konseyi'nin sosyal hakları koruma sistemini, Şart sistemini ve sistem içerisinde Gözden Geçirilmiş Avrupa Sosyal Şartı'nın yerini belirginleştirerek sosyal haklar alanındaki kazanımlarını izah etmeye çalışmaktır.