Sosyal medyada doğallığın tüketimi: İnstagram filtreleri örneği

Yeni sosyalleşme mekânları haline gelen sosyal medya araçları gündelik hayata dahil oluşumuzda önemli bir rol oynamaktadır. Sosyal medya gündelik hayatın seyrine, konuşma diline, düşünce tarzına derinden nüfuz etmektedir. Bu sebeple toplumsal işleyişi ele almak için gündelik yaşamın her alanına nüfuz eden sosyal ağların etkisini anlamak sosyolojik açıdan önemlidir. Bu çalışmada sosyal medya uygulamalarının yaygın kullanımıyla birlikte yeni bir boyut kazanan beden algısı görsel içerikleri ile oldukça popüler bir mecra haline gelen Instagram filtreleri üzerinden ele alınmaktadır. Günümüzde gündelik hayatın her alanını taşıyabileceğimiz/taşıyabildiğimiz bir mecra haline gelen Instagram beden üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Instagram üzerine yapılan çalışmalar ekseriyetle mahremiyet ve benlik sunumu üzerine yoğunlaştığından bedenin ihmal edildiği görülmektedir. Oysa Instagram görsel içerikleri ile kullanıcılarının görünür olma arzusunu sürekli tetikte tutarak herkese en iyi temsiliyle dış dünyaya açılma imkânı sunmakta, hatta bir anlamda kullanıcılarına bunu dayatmaktadır. Bu sebeple Instagramda yaygın olarak kullanılan güzellik filtreleri bu sürece eşlik eden en önemli araçların başında gelmektedir. Çalışmada filtre kullanımının bireyler üzerindeki etkisi; ütopik bir mekân olarak Instagram, tüketimin dijital sahnesi, doğallığın standardize edilmesi ve filtre kullanım motivasyonları üzerinden ele alınmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntem ve tekniklerinden yararlanılmıştır. 20-30 yaş aralığında yer alan 15 genç kızla yarıyapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucuna göre güzellik filtreleri bireyi en iyi temsiliyle görünür olmaya davet etmektedir. Filtrelerin kullanımı bireyleri ideal güzellik anlayışına uymaya teşvik ettiğinden dolayı gerçek hayatta kendilerini kusurlu görmelerine sebep olmaktadır. Olumlu geri bildirimlerin filtre kullanımını arttırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca filtre kullanımının tüketim alışkanlıklarını etkilediği, kişinin bedeni üzerinde değişiklikler yapma (burun estetiği, dudak dolgusu gibi çeşitli cerrahi müdahaleler) arzusunu tetiklediği ve kişiyi yabancılaştırarak gerçek hayattan koparabildiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Instagram, Filtre, Doğallık, Tüketim, Beden.