Sosyal risk grubu olarak bekar anneler ve çalışan yoksulluğu ilişkisi: Nitel bir araştırma

Bu araştırmada çalıştırmacı refah uygulamalarından olan TYP (Toplum Yararına Çalışma Programı) kapsamında çalışan bekar annelerin yaşadıkları çalışan yoksulluğu deneyimleri incelenmektedir. Zonguldak ilinde TYP kapsamında temizlik ve güvenlik personeli olarak geçici çalışan bekar annelerin yaşadıkları yoksullukları ve bu yoksullukla mücadele stratejileri üzerinde durulmaktadır. Bu tezin amacı, kamu eliyle geçici statüde çalıştırılan bekar annelerin sosyo-ekonomik ve sosyo-demografik yapılarını, çalışma hayatında karşılaştıkları sorunları, geçinme stratejilerini, beslenme alışkanlıklarını, yoksulluğa bakışlarını ve aile içinde yaşadıkları problemleri ortaya koymaktır. Bu çalışma ile bekar annelerin TYP statüsünde çalışma nedenleri, çalışma hayatında karşılaştıkları sorunlar ve bunlarla başa çıkmak üzere geliştirdikleri stratejiler de irdelenmektedir. Çalışmada yöntem olarak nitel araştırma deseni benimsenmiştir ve 26 bekar anne ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler MAXQDA 2020 ve 2022 programları ile analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda, bekar annelerin çalışma hayatına girişte ve çalışma sırasında cinsiyet ve yaş ayrımcılığına maruz kaldıkları ve geçici, düşük nitelikli, düşük ücretli, uzun çalışma saatlerinde, güvencesiz işlerde çalışmak zorunda kaldıkları tespit edilmiştir. Bekar annelerin bu durumla başa çıkmak için özel sektörde çalışmak yerine kamu eliyle oluşturulan TYP kapsamında geçici çalışmaya yöneldikleri görülmüştür. Böylece düzenli çalışma saatleri olan, asgari ücretli ve sigortalı işte çalışarak kısa süreliğine kendilerini güvende hissettikleri ancak aynı zamanda geçici çalıştıkları için gelecek kaygısı yaşadıkları bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca TYP'de çalışmanın onları yoksulluktan kurtaramadığı, yalnızca yoksulluğun derinliğini kısa süreliğine azaltmakta destek sağladığı görülmüştür. TYP'de çalışmak bekar annelere nitelik ve vasıf kazandırmamaktadır. Ayrıca TYP'nin ortaya çıkış amacından uzaklaştığı dikkat çekmektedir. Bekar annelerin çalışma hayatlarında işsizlik- sosyal yardım –geçici istihdam üçleminde sürekli bir döngü halinde olması önemli bir tespittir. Bekar anneler çalışan yoksulluğu ile mücadele etmek için gıda, çocuk bakım, kök aile desteği ve sosyal yardımlar gibi geçinme stratejileri geliştirmektedirler. Bekar annelerin geçinmek için giderlerini sıkı bütçe sınırlamalarına tabi tuttukları ve en fazla gıda üzerinden kısıtlama yaptıkları, sosyal hayatlarını minimumda tuttukları, en fazla çocuklarının giderlerinde zorlandıkları başlıca bulgulardandır. Bekar annelerin önemli bir kısmının eğitimine devam ederek beşeri sermayelerine yatırım yaptıkları tespit edilmiştir.