Sosyo-kültürel boyutlarıyla Refik Halid Karay'ın romanlarında İstanbul

Refik Halid Karay, yazın hayatı boyunca ülkede yaşanan çalkantılı hadiselere, siyasî ve sosyal değişimlere birebir şahit olmuş ve bunları eserlerine yansıtmış bir sanatçıdır. Yazarın realist bir tutumla kaleme aldığı romanlarında hadiseler ekseriyetle İstanbul'da geçmektedir. Meşrutiyet, işgal ve Cumhuriyet dönemi yıllarına şahit olan Karay, yaşadığı sürgünler sonucunda bir süre ayrı kaldığı İstanbul'daki büyük değişimi de romanlarında işlemiştir. İstanbul dışında geçen romanlarında dahi İstanbul'u, İstanbullu olmayı ve İstanbul kültürünü fon veya zemin olarak kullanmıştır. Bu bağlamda çalışmamızda Refik Halid'in romanlarının mekân merkezi İstanbul olmak üzere, şehrin sosyo-kültürel özellikleri bir arada irdelenmiştir. Bu unsurlar kendi içinde anlamlı bir bütün oluşturacak şekilde tasnif edilmiş "cemiyet hayatı", "İstanbul'un semtleri ve evleri", "kutsal günler" "giyim-kuşam ve süslenme" ile "eğlence hayatı" başlıkları altında beş bölümde incelenmiştir. Sonuç olarak Refik Halid Karay'ın romanlarında İstanbul'un sosyo-kültürel özellikleri kurmaca bir metnin imkân verdiği ölçüde sınıflandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Refik Halid Karay, Roman, İstanbul, Toplum, Kültür, Değişim.