Sosyobilimsel konuların Sokratik sorgulama yoluyla öğretilmesinin BİLSEM öğrencilerinin eleştirel düşünme ve problem çözme becerilerine etkisi

Bu araştırma; Sokratik sorgulama temelli etkinliklerin, BİLSEM öğrencilerinin eleştirel düşünme ve problem çözme becerilerine etkisini, Sokratik sorgulama atölyesine yönelik öğrenci görüşlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma basit deneysel desene göre tasarlanmıştır. Çalışma tek gruplu ön test son test modeline göre yürütülmüştür. Araştırma, 2021-2022 eğitim öğretim yılı güz döneminde Alanya İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı Alanya BİLSEM 'deki Bireysel Yetenekleri Fark Ettirme Programı'na kayıtlı 5. sınıf 20 öğrenciyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında öğrencilerle altı etkinlik, dört video şeklinde haftada iki gün (80+80 dk.) olmak üzere 8 hafta boyunca Sokratik Sorgulama Atölyesi uygulanmıştır. Bruce ve Bracken (2003) tarafından geliştirilen, Doğan, Gencer ve Bilen (2019) tarafından Türkçeye çevrilen TCT Eleştirel Düşünme Testi ve Ge (2001) tarafından geliştirilen, Coşkun (2004) tarafından Türkçeye çevrilen Problem Çözme Becerisi Ölçeği uygulama öncesi ve sonrasında; uygulama sürecinde Bahtiyar (2019) tarafından geliştirilen ve araştırmacı tarafından yeniden düzenlenen atölye günlükleri, uygulama sonunda ise görüşme formu kullanılmıştır. 8 haftalık sürecin ilk ve son haftasında TCT Eleştirel Düşünme Testi ve Problem Çözme Ölçeği ön test son test olarak uygulanmış, geri kalan haftalarda ise araştırmacı tarafından hazırlanan sosyobilimsel konular ile ilgili etkinlikler her hafta iki gün olacak şekilde uygulanmıştır. Öğrencilerin Sokratik Sorgulama Atölyesi'ne ilişkin görüşleri ise atölye günlükleri ve görüşme tekniği aracılığı ile elde edilmiştir. Araştırmada kullanılan TCT eleştirel düşünme testi ve problem çözme ölçeği verileri istatistiksel programda çözümlenmiş, atölye günlükleri ile görüşme formu verileri betimsel ve içerik analizi çözümlemesiyle değerlendirilmiştir. Sokratik sorgulama yöntemine göre tasarlanmış etkinlikler öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini genel boyutta anlamlı olarak geliştirdiği, testin alt boyutlarında ise konu, bakış açısı ve çıkarım alt boyutunda geliştirdiği; cinsiyetin genel boyutta bir etkisinin olmadığı, alt boyutlarda ise çıkarım boyutunda kızlar lehine bir anlamlı fark oluşturduğu; yaş değişkenin sadece kavram alt boyutunda 11 yaş grubunda bir etkisinin olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Sokratik sorgulama yöntemine göre tasarlanmış etkinliklerin öğrencilerin problem çözme becerilerini genel boyutta anlamlı olarak geliştirdiği, alt boyutlarda da yorumlama ve problemi tanımlama, çözüm geliştirme ve süreci izleme, karar verme ve süreci değerlendirme alt boyutlarında gelişim gösterdiği, kullanılan özel stratejiler alt boyutunda bir gelişim göstermediği; cinsiyetin problem çözme becerilerine genel boyutta bir etkisinin olmadığı, karar verme ve süreci değerlendirme alt boyutunda kızlar lehine gelişim gösterdiği; yaşın problem çözme becerilerine genel boyutta ve alt boyutlarda bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca öğrencilerin Sokratik sorgulama atölyesine yönelik görüşlerine ilişkin atölye günlüklerinde ve atölye sonrasında yapılan görüşmelerden elde edilen verilerin analizi sonucunda; düşüncelerini özgürce ifade edebildikleri, süreç içerisinde önemli bilgiler edindikleri, özgüven kazandıkları, düşünceleri tartışarak geliştirdikleri yeri geldiğinde düşüncelerinde değişikliğe gidebildikleri, eğlenceli ve kendilerini iyi hissettikleri bir atölye olarak gördükleri tespit edilmiştir. Son olarak araştırmada elde edilen sonuçlara göre özel yetenekli öğrencilere yönelik geniş boyutta çalışmaların yürütülmesine, farklı düşünme becerileri üzerinde çalışmaların gerçekleştirilmesine, BİLSEM' lere ve Sokratik sorgulama atölyesine yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir.