Spinoza'nın felsefesinde demokrasi kavramı üzerine bir eleştiri

Modern düşüncenin bir sonucu olan demokrasi bugün bir paradoks içindedir. Bunun nedeni, demokrasinin modern sınırlar içerisinde, modern egemenlik düşüncesi üzerinden tanımlanmasıdır. Modern düşüncenin belli sınırları olduğundan, cevap üretmenin ufku da bu sınırlarla çevrilidir. Modern düşünce, her ne kadar kendisinden önceki çağların teorisine karşı daha özgür bir dünya sunsa bile, bugün yaşamın dinamikliği karşısında sınırlayıcı bir pozisyona düşmüştür. Böylece, modern demokrasi de bu sınırlamanın meşruiyetini sağlamıştır. Demokrasinin önemli olduğuna inanılıyorsa, onu bu paradokstan kurtarmak ve farklı bir biçimde düşünmek gerekir. Bu tezin amacı, demokrasiyi bu kıskaçtan kurtarmaktır. Bunun yolu da, Spinoza'nın felsefesinden geçer. Spinoza bir sistem düşünürüdür. Sisteminin kurgusu da ontoloji tarafından sağlanır. Demokrasi kavramı da Spinoza'nın ontolojisiyle yakından alakalıdır. Başka bir ifadeyle, demokrasi Spinoza'nın ontolojisine içkindir. Fakat tarihsel olarak bakıldığında bu ontolojik içkinliğin, politik örgütlenme biçimi olarak kendisini hemen göstermediğini görüyoruz. Bu, insanın kendisi ve dünya hakkında bilgisinin yetersiz olmasından kaynaklanır. Demokrasi de dahil olmak üzere her siyasi örgütlenme biçimi dünyayı anlama ve bilme uğraşının bir sonucudur. Bu uğraşa, arzu eşlik eder. O halde, yapılması gereken ilk şey demokrasiyi ontolojiyle birlikte düşünmektir. Bir sonraki evre ise demokrasiyi deneyim alanında bilgiyle ilişkisinde ele almak olacaktır. Bu noktada, demokrasi farklı bir anlam kazanıp, farklı sonuçlara yol açacaktır. Böylece demokrasi modern düşünceden bağımsız düşünülebilecektir.