Spor bilimleri alanında bedensel, zihinsel, görme ve işitme engelliler ile ilgili yayınlanan tezlerin içerik analizi

Amaç: Araştırmanın amacı, yurt içinde yayınlanmış bedensel, zihinsel, görme ve işitme engelliler ile ilgili lisansüstü tezlerin analizini yapmaktır. Materyal ve Metot: Çalışma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması modeli ile yürütülmüştür. Verilere YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından ulaşılmıştır. Yüksek lisans ve doktora düzeyinde yayınlanmış tez çalışmalarından seçilmiştir. Araştırmada 139 yüksek lisans ve 31 doktora lisansüstü tezi olarak toplamda 170 bilimsel çalışmaya ulaşılmıştır. Mevcut verileri belirlemek için içerik analizi yapılmıştır. Bulgular: Eğitim düzeylerine bakıldığında en fazla araştırma yüksek lisans düzeyinde yapılmıştır. Araştırmalar çoğunlukla sağlık bilimleri enstitüsünde yapılmıştır. Çalışmalarda danışman unvanları olarak Doç. Dr. daha çok yer aldığı ve yapılan bilimsel araştırmaların genelde 51-100 sayfa aralığında olduğu görülmüştür. Araştırmacıların cinsiyetlerine bakıldığında erkek yazarların daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Çalışmaların birçoğu Gazi Üniversitesinde yapılmıştır. Yıllara göre araştırmalar incelendiğinde yüksek lisans düzeyinde 2019 yılında, doktora düzeyinde ise 2011 ve 2019 yıllarında daha fazla çalışma yapılmıştır. Tezlerde yöntemlerden en çok 79 çalışma ile nicel deneysel olmayan yöntem kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak 79 çalışma ile en fazla anket, ölçek aracı kullanılmıştır. Örneklem sayılarında 1-30 aralığı daha çok kullanılmıştır. Çalışmaların örneklem özellikleri incelendiğinde bedensel engelli sporcu 38 kişi, zihinsel engelli sedanter birey 38 kişi ile en fazla örneklemi oluşturmuşlardır. Tezlerin konularına bakıldığında en fazla 54 araştırma ile egzersiz ve spor psikolojisi konu olmuştur. Sonuç: Engel türleri ve engelli bireyler ile ilgili yapılacak bilimsel araştırmaların, rekreasyon ve spor, beden eğitimi, fiziksel aktivite, beden eğitimi ve spor pedagojisi konuları için yapılacak çalışmalarda daha fazla yer alması, araştırmalarda gelişime dayalı ve çözüm odaklı yaklaşımlar sergilenmesi faydalı olabilir. Anahtar Kelimeler: Engelli, Engel Türleri, İçerik Analizi, Spor bilimleri