Tezler
134 theses under this subject heading
Sosyal bilgiler öğretimi alanında değer eğitimi konulu yüksek lisans tezlerinin incelenmesi
Günümüzün teknolojik gelişmeleri, bilginin yayılma hızını arttırırken, bununla birlikte yeni kültür popülasyonlarını da beraberinde getirmektedir. Toplumların kendilerine özgü kültürü ve bu kültür içerisinde yer alan değerleri vardır. Bu değerlerin oluşması ve toplum tarafından benimsenmesi yüzyılları bulabilir. Değerler oluştuktan sonra insanlar bunları yaşatmaya ve gelecek nesillere bu değerleri kazandırmayı amaç edinirler. Bu amaç doğrultusunda gerek formal gerekse informal olarak bu değerler nesilden nesile bir süreç olarak aktarılmaya devam eder. Değer kazandırma süreci formal olarak okullarda gerek programlar içerisinde gerekse örtük program şeklinde ve değerler eğitimi adı altında okutulmaya başlanmıştır. Değerler formal olarak okullarda kazandırılmaya çalışıldığından beri sosyal bilgiler dersi bu gayenin temel dersi olmuştur. Yapılan her öğretim programında Sosyal Bilgiler dersi içerisinde temel değerler yer almıştır. En son yayımlanan Sosyal Bilgiler Öğretim Programında da 18 temel değer verilmiş ve bunların kazandırılması hedeflenmiştir. Değerler, kazandırılmaya çalışılırken, bunların ne denli kazandırılabildiği de araştırmacıların merak konusu olmuştur. Bu merakın giderilmesi için özellikle yüksek lisans düzeyinde tezler yazılmış ve değerlerin ne denli kazandırılabildiği bulgularla ortaya konmaya çalışılmıştır. Yapılan bu çalışmaların bir araya getirilmesi ve tasnif edilmesi de oldukça önemlidir. Bundan dolayı, yapılan bu çalışma, sosyal bilgiler eğitimi alanında yazılmış değer konulu tüm yüksek lisans tezlerinin incelemesini içerdiği için de oldukça önemlidir. Bu çalışmanın çalışma grubunu yüksek lisans tezleri oluştururken ve örneklemini ise 1998-2019 yılları arasında sosyal bilgiler öğretimi alanında değer konulu yüksek lisans tezleri oluşturmaktadır. Bu doğrultuda elde edilen veriler içerik analizine tabi tutularak tablolaştırılmıştır. Bu araştırmanın sonucunda, sosyal bilgiler eğitimi alanında yazılmış olan değer konulu yüksek lisans tezlerinin genelde tüm değerleri birlikte alan bütüncül çalışmalarla yazıldığı, en çok kullanılan araştırma yönteminin nicel araştırma yöntemi olduğu, araştırma örneklemi alt probleminde öğretmen kategorisinin birinci sırada olduğu ve örneklem büyüklükleri alt probleminde ise 0-100 kişi arası örneklem büyüklüğünün ilk sırada olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmaların veri toplama aracı kullanımında anket veri toplama aracının ilk sırada yer aldığı, cinsiyet alt probleminde kadın araştırmacıların daha fazla olduğu, yapılan araştırmaların üniversitelere göre dağılımına bakıldığında eşit bir dağılımın olduğu, araştırmaların yapıldığı enstitüler alt probleminde ise eğitim bilimleri enstitüsünün ilk sırada yer aldığı saptanmıştır. Ayrıca tezlerin yapıldığı yıllar ile ilgili bulgularda ise en fazla tezin 2019 yılında yazıldığı, en az tezin de 2006 yılında yazıldığı tespit edilmiştir
Türkiye'de demokrasi eğitimi konusunda 2000-2020 tarihleri arasında yapılmış çalışmaların incelenmesi
Bu çalışmada, Türkiye'de 2000-2020 yılları arasında demokrasi eğitimi konusunda yapılan çalışmaların çok boyutlu olarak incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada, çok boyutlu ve derinlemesine bilgi elde etmek amaçlandığı için araştırma amacına uygun olarak nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tercih edilmiştir. Doküman incelemesi kapsamında, YÖK Ulusal Tez Merkezi, Google Akademik, Ulakbim, Dergipark gibi akademik veri tabanlarında literatür taraması yapılmıştır. Gerçekleştirilen literatür taraması sonucu elde edilen 51 yüksek lisans tezi, 11 doktora tezi ve 63 makale olmak üzere toplamda 125 çalışma veri kaynağı olarak kullanılmıştır. Veri analizi süreci, veri kaynağı olarak belirlenen 125 çalışmanın betimsel bir analizi şeklinde gerçekleştirilmiştir. Betimsel analiz kapsamında incelenen araştırmalar; araştırmanın tarihi, türü, yöntemi, modeli, örneklem/çalışma grubu özellikleri, gerçekleştirildiği kademe, veri toplama araçları, konusu ve sonuçları bağlamında 9 tema altında analiz edilmiştir. Veri analizi sonucu elde edilen bulgular; tema başlıkları altında, tablo ve grafiklerle görselleştirilerek açık, anlaşılır, şeffaf ve sistemli bir şekilde sunulmuştur. Araştırmada elde edilen bulgular yerli ve yabancı literatür ekseninde tartışılmış ve bulgulardan hareketle çeşitli sonuçlar elde edilerek öneriler sunulmuştur. Araştırmada, bireylerin anne-baba eğitim durumları, ailenin ekonomik düzeyi ve cinsiyet gibi değişkenlerin demokratik algı ve demokratik davranışlar üzerinde etkili oldukları fakat tek başlarına yeterli bir değişken olmadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, demokratik tutum ve davranışların edinilmesi sürecinde; aile, okul ve toplum gibi faktörlerin de bireyler üzerinde etkili olduklarını gösteren çeşitli sonuçlar elde edilmiştir. Demokrasinin günümüzde ifade ettiği anlamın daha iyi anlaşılması ve bireylerin demokrasiyi yaşamlarında bir davranış biçimi haline getirebilmeleri için demokrasi eğitiminin öneminden hareketle araştırmanın literatüre olumlu katkılar yapabileceği düşünülmektedir.
Türkiye'deki çeviri konulu tezler üzerine bibliyometrik ve tematik bir inceleme (1985-2020)
Bu çalışmada, 1985-2020 yılları arasında Türkiye'de gerçekleştirilen çeviri konulu lisansüstü tezlerin çeşitli parametreler çerçevesinde bibliyometrik ve tematik bir incelemesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, çalışmanın bütüncesini (korpus) oluşturmak için Yüksek Öğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi veri tabanında (https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp) arşivlenen lisansüstü tezlere Gelişmiş Tarama seçeneğinden herhangi bir filtreleme uygulamaksızın çeviri anahtar kelimesiyle ulaşılmıştır. Yapılan tarama sonucunda 656'sı yüksek lisans, 157'si doktora ve 1'i sanatta yeterlilik olmak üzere toplam 814 tez araştırmanın bütüncesine dâhil edilmiştir. Bütünce kapsamındaki tezler öncelikle akademik düzey, yayın yılı, yayın dili, üniversite, enstitü, anabilim dalı, danışman, araştırma modeli ve veri toplama teknikleri gibi değişkenler açısından bibliyometrik çözümlemeye, sonrasında ise içerdikleri konular (temalar) ve anahtar kelimeleri bakımından içerik çözümlemesine tabi tutulmuşlardır. Anahtar Sözcükler: Lisansüstü tezler, Çeviri, Bibliyometrik ve tematik inceleme, Türkiye
Bilgi ve belge yönetimi bölümünde araştırma eğilimleri 2002-2022: Doktora tezlerinin içerik analizi
Bu araştırmanın temel amacı, 2002-2022 yılları arasında Türkiye genelindeki (İstanbul, Ankara, Hacettepe ve Marmara Üniversitesi) Bilgi ve Belge Yönetimi bölümlerinde tamamlanan doktora tezlerindeki araştırma eğilimlerini ortaya çıkartmaktır. Bu amaç doğrultusunda, dört üniversitede 21 yılda üretilen toplam 121 doktora tezine araştırma konusu, yaygınlaştırmaya bakış, sosyal düzey, araştırma stratejisi, veri toplama tekniği, analiz türü ve araştırma türü kategorileri altında içerik analizi yapılmıştır. Araştırma bulgularına göre 21 yılda sırasıyla Hacettepe Üniversitesi'nde 41, Ankara Üniversitesi'nde 30, İstanbul Üniversitesi'nde 24, Marmara Üniversitesi'nde 15 doktora tezi üretilmiştir. Doktora tezlerinde, üzerinde en sık araştırma yapılan konunun "kütüphane ve bilgi bilim hizmet faaliyetleri üzerine araştırma" (%27,27), en sık kullanılan yaygınlaştırmaya bakışın "süreç veya hizmet geliştiricisinin bakış açısı" (%33,88) olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte, doktora tezlerinde en sık "organizasyonel" (%39,66) sosyal düzeyin, araştırma stratejisi olarak da "anket" stratejisinin (%45,45) en sık kullanıldığı saptanmıştır. Veri toplama kategorisinde ise en sık kullanılan teknik "anket ile görüşmedir" (%54,55). Araştırma türü kategorisinde "nicel analizin" (%44,63), araştırma türü kategorisinde ise "tanımlayıcı (tarihi dahil) araştırmanın" (%69,42) en sık kullanıldığı saptanmıştır. Bu araştırma, Bilgi ve Belge Yönetimi bölümlerinde tamamlanan doktora tezlerindeki araştırma konusu, yaygınlaştırmaya bakış, sosyal düzey, araştırma stratejisi, veri toplama tekniği, analiz türü ve araştırma türü gibi alanlardaki eğilimleri ayrıntılı bir şekilde ortaya çıkartarak, gelecekteki araştırmaların planlanması için rehberlik edebilir.
Lisansüstü tarih tezlerinde biyografi çalışmaları
Bu çalışma üç bölümden oluşmakta olup birinci bölümde biyografinin tarihi süreci, türleri ve tarihin içinde yer alan bir karakterin biyograf tarafından nasıl kullanılabileceği incelenmektedir. İkinci bölümde Türkiye'de belirli enstitülerde biyografi içerikli hazırlanmış tezlerin değerlendirilmeleri yapılmaktadır. Üçüncü bölümde ise Ulusal Tez Merkezinde anahtar kelimesi biyografi olarak kayıtlı ve erişime açık lisansüstü 140 adet akademik çalışma yer almaktadır. Bu çalışmaların içeriğine müdahele edilmeden fiziki olarak tasnif edilmiş ve konu üzerinde başka çalışmaların olup olmadığına, kullanmış olduğu kaynaklara ve kendinden önceki çalışmalardan istifade edilip edilmediğine bakılmıştır.
Sınıf eğitimi alanında yapılan lisansüstü tezlerin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi (Yozgat ili örneği)
Bu çalışmanın amacı Türkiye`de 2013-2018 yılları arasında sınıf eğitimi alanında yapılmış lisansüstü tezlerin incelenerek öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesidir. Bu temel amaç doğrultusunda, tezler yayınlandıkları yıl, yöntemi, veri toplama araçları, örneklem özellikleri, veri analiz teknikleri, konu alanları ve eğitim-öğretim sürecine katkısı açısından değerlendirilmiştir. Öğretmenlere görüşme tekniği yoluyla 5 sorudan oluşan sınıf eğitimi alanında yapılmış lisansüstü tezlere yönelik görüşleri sorulmuştur. Tezler betimsel yaklaşım çerçevesinde doküman incelemesi yapılarak incelenmiş ve her bir tez Küçükoğlu ve Ozan (2013) tarafından sınıf eğitimine yönelik olarak geliştirilen "Sınıf Öğretmenliği Alanındaki Lisansüstü Tezlere Yönelik Bir İçerik Analizi" makalesinde kullanılan "Tez Sınıflama Formu" kullanılarak içerik analizine tabi tutulmuştur. Daha sonra öğretmenlere görüşme tekniği ile lisansüstü tezlere yönelik görüşleri sorulmuştur. Çalışmada YÖK Ulusal Tez Veri Tabanında yer alan ve tam metin olarak ulaşılabilen sınıf öğretmenliği bilim ya da ana bilim dalındaki tezler çalışma kapsamına alınmış olup, çalışma 2013-2018 yılları ile sınırlandırılmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre tezlerin çoğunluğunun nicel çalışmalar olduğu, en çok çalışmanın 2015 yılında yapıldığı, betimsel tarama türünde olduğu, tezlerde çoğunlukla anket ya da likert tipi ölçeklerin kullanıldığı, öğretmenler ve ilköğretim 1-5 öğrencileriyle çalışıldığı ve veri analizi tekniği olarak kestirimsel istatistiklerin kullanıldığı belirlenmiştir. Ayrıca incelenen tezlerin sırasıyla en çok öğretmen alan bilgisi, Türkçe eğitimi ve hayat bilgisi alanlarında yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerle yapılan görüşmelerde öğretmenlerin daha çok sınıf yönetimi ve özel eğitim çalışılması gerektiğini, lisansüstü çalışmaların yöntem geliştirmeye ve eğitim öğretime katkısının çoğu öğretmen tarafından olumlu değerlendirdiği, bilimsel gelişmelere uygunluğu konusunda olumlu olduğunu, sınıf içi uygulamalarda çoğu katılımcının teorik olduğu ve uygulanabilirliğinin olmadığını belirtmişlerdir. Anahtar kelimler: Sınıf eğitimi, lisansüstü tez, sınıf öğretmeni.
Sınıf eğitimi alanında yapılan lisansüstü tezlerin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi
Bu çalışmanın amacı Türkiye`de 2013-2018 yılları arasında sınıf eğitimi alanında yapılmış lisansüstü tezlerin incelenerek öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesidir. Bu temel amaç doğrultusunda, tezler yayınlandıkları yıl, yöntemi, veri toplama araçları, örneklem özellikleri, veri analiz teknikleri, konu alanları ve eğitim-öğretim sürecine katkısı açısından değerlendirilmiştir. Öğretmenlere görüşme tekniği yoluyla 5 sorudan oluşan sınıf eğitimi alanında yapılmış lisansüstü tezlere yönelik görüşleri sorulmuştur. Tezler betimsel yaklaşım çerçevesinde doküman incelemesi yapılarak incelenmiş ve her bir tez Küçükoğlu ve Ozan (2013) tarafından sınıf eğitimine yönelik olarak geliştirilen "Sınıf Öğretmenliği Alanındaki Lisansüstü Tezlere Yönelik Bir İçerik Analizi" makalesinde kullanılan "Tez Sınıflama Formu" kullanılarak içerik analizine tabi tutulmuştur. Daha sonra öğretmenlere görüşme tekniği ile lisansüstü tezlere yönelik görüşleri sorulmuştur. Çalışmada YÖK Ulusal Tez Veri Tabanında yer alan ve tam metin olarak ulaşılabilen sınıf öğretmenliği bilim ya da ana bilim dalındaki tezler çalışma kapsamına alınmış olup, çalışma 2013-2018 yılları ile sınırlandırılmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde içerik analizi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre tezlerin çoğunluğunun nicel çalışmalar olduğu, en çok çalışmanın 2015 yılında yapıldığı, betimsel tarama türünde olduğu, tezlerde çoğunlukla anket ya da likert tipi ölçeklerin kullanıldığı, öğretmenler ve ilköğretim 1-5 öğrencileriyle çalışıldığı ve veri analizi tekniği olarak kestirimsel istatistiklerin kullanıldığı belirlenmiştir. Ayrıca incelenen tezlerin sırasıyla en çok öğretmen alan bilgisi, Türkçe eğitimi ve hayat bilgisi alanlarında yapıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerle yapılan görüşmelerde öğretmenlerin daha çok sınıf yönetimi ve özel eğitim çalışılması gerektiğini, lisansüstü çalışmaların yöntem geliştirmeye ve eğitim öğretime katkısının çoğu öğretmen tarafından olumlu değerlendirdiği, bilimsel gelişmelere uygunluğu konusunda olumlu olduğunu, sınıf içi uygulamalarda çoğu katılımcının teorik olduğu ve uygulanabilirliğinin olmadığını belirtmişlerdir.
Eğitimde ölçme ve değerlendirme alanında yapılan tezlerin tematik ve metodolojik açıdan incelenmesi
Bu çalışmanın amacı eğitimde ölçme ve değerlendirme alanında yapılan yüksek lisans tezlerini tematik ve metodolojik açıdan incelemektir. Araştırma kapsamında eğitimde ölçme ve değerlendirme alanında YÖK Ulusal Tez Merkezinde yayınlanan ve erişime açık olan yüksek lisans tezlerinin tamamı incelenmiştir. Toplamda 166 tezin incelendiği çalışmada, tezleri incelemede araştırmacı tarafından geliştirilen tez inceleme formu kullanılmıştır. Öncelikle tezlerin hangi boyutlardan inceleneceği ilgili alanyazın geniş kapsamlı taranarak belirlenmiştir. Bu kapsamda tezler; yayınlandığı üniversite, yayın yılı, danışman unvanı, alanı-konusu, anahtar kelimeleri, araştırma yaklaşımı, örnekleme yöntemi ya da çalışma grubu, örneklem türü, geçerlik, güvenirlik, veri toplama aracı, analiz yöntemi, istatistik programı ve son olarak verilerin kaynağı açısından incelenmiştir. Çalışmanın güvenirliği sağlamak amacıyla puanlayıcı güvenirliği hesaplanmıştır. Veri analizi kısmında kayıtlı tüm veriler üzerinden frekans ve yüzde hesaplanmıştır. Elde edilen bulgulara göre en fazla tezin 2009, 2010, 2011 ve 2012 yıllarında yayınlandığı, tez danışmanlığının en çok doçentler tarafından yapıldığı, araştırmaların genel olarak tarama modelinde tasarlandığı, incelenen tezlerin % 63,86'sının çalışma grubu üzerinden yürütüldüğü, örnekleme yöntemi olarak en fazla basit seçkisiz örnekleme ve tabakalı örnekleme yöntemlerinin kullanıldığı, çalışmaların % 80,72'sinde veri örneklem türünün öğrenci olduğu, öğrencilerden % 78,92'sinin ise ilkokul ortaokul ve lise öğrencisi olduğu, lisansüstü öğrencilerle ilgili yapılan çalışma sayısının çok az olduğu (% 2,41) görülmüştür. Ayrıca tezlerde geçerlik yöntemi olarak kapsam geçerliği ve yapı geçerliği sağlanmasına dikkat edildiği ve uzman görüşüne sık başvurulduğu görülmüştür. Güvenirlik yöntemlerinden Cronbach Alpha ve KR-20 hesaplanmasının en çok kullanıldığı görülmüştür. Tezlerde veri toplama aracı olarak en fazla ölçek ve anketin kullanıldığı ve genel olarak verilerin araştırmacı tarafından toplandığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: eğitimde ölçme ve değerlendirme, tematik ve metodolojik inceleme, yüksek lisans tezleri
Fen laboratuvarı konulu tezlerin sistematik literatür incelemesi
Bu çalışmanın amacı Türkiye'de eğitim ve öğretim alanında gerçekleştirilen fen laboratuvarı konulu tezleri incelemek, bu tezlerin nasıl bir eğilim gösterdiğini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda YÖKTEZ veri tabanından yapılan tarama sonucu ulaşılan 141 lisansüstü tez incelenmiştir. Ele alınan tezler "Tez İnceleme Formu" kullanılarak yıl, araştırma düzeyi, yayın yeri, alan, örneklem seviyesi, örneklem büyüklüğü, örnekleme yöntemi, yöntem, öğretim yöntem ve teknikleri, ölçme araçları ve veri analizi teknikleri bakımından incelenmiştir. Elde edilen veriler frekansa dayalı yorumlanmış, tablo ve grafikler oluşturulmuştur. Araştırmanın geçerliğini sağlamak amacıyla, araştırma sonuçlarının doğruluğu, uzman bir öğretim elemanının görüşü ile kontrol edilmiştir. Bu sayede araştırmanın kapsam geçerliği sağlanmıştır. Güvenirliği belirlemek amacıyla kodlayıcılar arası güvenirlik=(uzlaşılan çalışma sayısı/toplam çalışma sayısı)×100 formülü ile hesaplanmıştır. Araştırmacılar arasındaki uyum % 87 olarak hesaplanmıştır. Sonuç olarak eğitim ve öğretim alanında yapılan fen laboratuvarı konulu tezlerin 2005 yılından sonra artış gösterdiği, büyük bir bölümü yüksek lisans tezi olduğu görülmüştür. En fazla tez Gazi Üniversitesinde yapılmıştır. Öğretim kademesi olarak üniversite öğrencileri üzerinde yapılan ve nicel desende yürütülen tez çalışmaları daha fazladır. İncelenen lisansüstü tezlerin örneklem büyüklüğü en fazla 51-100 arasında değişmekte olup rastgele örnekleme tekniği kullanılmıştır. T-testi veri analizinde en fazla kullanılan teknik olmuştur. Alan olarak en fazla fen laboratuvarı dersinde araştırma yapılmış ve argümantasyon tabanlı bilim öğrenme yaklaşımı kullanılmıştır. İncelenen lisansüstü tezlerde veri toplama aracı olarak en fazla başarı, bilimsel süreç becerileri ve tutum ölçekleri kullanılmıştır. Elde edilen bu sonuçlardan yola çıkılarak önerilerde bulunulmuştur. ANAHTAR KELİMELER: Fen Laboratuvarı, Sistematik Literatür İncelemesi, Fen Eğitimi, Lisansüstü Tez
Türkiye'de eğitim programı alanında yapılmış lisansüstü tezlerin incelenmesi (1985-2021)
Bu araştırmada Türkiye'de 1985-2021 yılları arasında Eğitim Programı konulu yapılan lisansüstü (yüksek lisans, doktora, sanatta yeterlik, tıpta uzmanlık) tezlerin çeşitli değişkenlere bağlı olarak incelenmesi ve eğitim programı çalışmalarına katkı sunması amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemi kullanılarak yapılırken, veri toplama aracı olarak doküman inceleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmaya konu olan lisansüstü çalışmalara YÖK tez merkezinden "eğitim programı" kelimesinin aratılması ile ulaşılmıştır. Araştırmanın örneklemi 410 yüksek lisans tezi, 310 doktora tezi, 6 tıpta uzmanlık ve 1 adet sanatta yeterlik olmak üzere 727 çalışmadan oluşmaktadır. Araştırmaya konu olan 727 adet lisansüstü çalışma betimsel analiz yöntemiyle, türüne, yılına, üniversitesine, enstitüsüne, anabilim dalına, konusuna, araştırma yöntemine, araştırma model ve desenine, veri toplama araçlarına, örneklem büyüklüğüne, verilerin kaynağına, danışman unvanına, araştırmacı cinsiyetine, yazım diline ve sayfa sayısına göre incelenmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda; yüksek lisans çalışmalarının daha fazla olduğu, eğitim programı çalışmalarının Gazi Üniversitesinde en fazla olduğu, veri kaynağının daha çok öğrenciler olduğu, eğitim bilimleri başta olmak farklı anabilim dallarında ve konularda çalışmaların olduğu, kadın araştırmacıların daha fazla çalışmada bulunduğu ve profesör unvanına sahip danışmanların daha fazla olduğu gibi sonuçlara ulaşılmıştır. Tüm bu çalışmanın neticesinde eğitim programları konulu çalışmaların daha fazla disiplinde çalışılması, araştırmalardaki odağın öğrencilerden ve eğiticilerle sınırlandırılmadan daha geniş kitlelere yayılması önerilmektedir.
Türkiye'de 2013-2017 yılları arasında sınıf eğitimi alanında yapılmış lisansüstü tezlerin incelenmesi
Bu araştırma, Türkiye'deki çeşitli üniversitelerde tamamlanmış olan 2013-2017 yılları arasında Sınıf Eğitimi alanı kapsamında lisansüstü çalışmaların sistematik bir analizi yapılarak alandaki araştırma eğilimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu gibi çalışmalar mevcut olan araştırmaların incelemesini yaparak, ortaya çıkan sonuçları değerlendirerek yeni yapılacak araştırmalara yön verme açısından önemlidir. Araştırmada, veri toplama aracı olarak TC Yükseköğretim Kurulu Yayın ve Dokümantasyon Dairesi Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi Veri Tabanından faydalanılmıştır. Ulusal Tez Merkezi web-otomasyonunda "Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı", "Sınıf Eğitimi Bilim Dalı", "Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı" ve "Sınıf Öğretmenliği Bilim Dalı" seçeneklerinde ayrı ayrı arama yapılarak erişimine izin verilen 354 yüksek lisans, 49 doktora tezi olmak üzere toplam 403 teze ulaşılmıştır. Ulaşılan lisansüstü tezlerinden elde edilen veriler, betimsel ve içerik analizi teknikleriyle bulgulara dönüştürülmüştür. Bulgular genel olarak değerlendirildiğinde sınıf eğitimi alanında araştırmacıların en çok okuma-yazma eğitimi, öğretim yöntem ve teknikleri, değerler eğitimi gibi çalışma konularında yoğunlaştıkları görülmektedir. Araştırma kapsamına alınan bütün tezlerin sınıf eğitimi alanında konu zenginliği sağladığı görülmesine rağmen sınıf eğitimi alanında yeni çalışma konularıyla özgün çalışmaların yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.
Metadiscoursive interaction in the ma theses and doctoral dissertations of the native speakers of English and the Turkish speakers of english: the case of transition markers
This study has been conducted to evaluate the transition marker (TM) usage in the MA theses and doctoral dissertations (PhD) written by the native speakers (NSs) of English and the Turkish speakers (TSs) of English. The purpose is to compare the TM use and the most salient transition types in the introduction, results and discussion, and conclusion sections by both groups' randomly selected MA theses and PhD dissertations in the field of ELT between the years 2010 and 2014. Lastly, the study will both allow for a better understanding of language use and acquisition that occurs as a part of the production of the academic texts and will also be a guide for teaching and understanding of cross-cultural academic writing. In this investigation, the importance of the TMs in the academic texts were evaluated descriptively. The WordSmith Tools 5.0 software was used in order to analyze the data. TMs and their types were analyzed in terms of percentages, frequencies per 1,000 words and they were interpreted by calculating the log-likelihood (LL) value whether there was a significant difference in their usage. The results indicated that the frequencies, and frequencies per 1,000 words of the TM and the most salient transition type usage in the sections which were investigated of the MA theses and the doctoral dissertations were different. On the other hand, it was established that the overuse and the underuse of the TMs and their most preferred type had differed in the mentioned sections of the MA theses and the PhD dissertations written by the NSs of English from the TSs of English in the field of ELT. As a result, it was determined that the TSs had a general tendency to use the TMs both in their MA theses and doctoral dissertations. Keywords: Metadiscoursive interaction, corpus, corpus-based, transition markers (TMs), MA theses, doctoral dissertations (PhD), Turkish speakers (TSs) of Engish, native speakers (NSs) of English
Yenileşme ve değişme kavramlarıyla ilgili 2000-2020 yılları arasında eğitim yönetimi alanında yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi
Bu araştırmada 2000-2020 yılları arasında yenileşme ve değişme kavramları ile ilgili Türkiye'de eğitim yönetimi alanında yapılmış olan lisansüstü tezlerin bazı değişkenlere göre dağılımlarının incelenerek genel eğilimlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımlarından doküman incelemesi yoluyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde bulunan 2000-2020 yılları arasında eğitim yönetimi alanında yenileşme ve değişme kavramlarıyla ilgili hazırlanmış olan izinli 106 lisansüstü tez oluşturmaktadır. Araştırmada, evrenin tamamının ulaşılabilir olması dolayısıyla örneklem alma yoluna gidilmeyerek evrende yer alan lisansüstü tezlerin tamamı araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmada doküman incelemesinin aşamalarına uygun ulaşılan tezlerin analizinde içerik analizi uygulanmıştır. Veri analizi sonucunda incelenen 106 tezin 96'sının yüksek lisans, 10'unun doktora türünde olduğu; 2019 yılında 26 tez ile en fazla tezin hazırlanmış olduğu; tezlerin araştırma yöntemlerinin %93,4 oranında nicel olduğu, nitel (%3,8) ve karma (%2,8) yöntemlerin oranının oldukça az olduğu; tarama araştırma deseninin %93,4 oranıyla en fazla kullanılan desen olduğu; veri toplama aracı olarak %55,6 oranıyla en fazla ölçek, %1,3 oranıyla en az doküman inceleme ve gözlemin kullanıldığı elde edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Eğitim Yönetimi alanında yenileşme ve değişme kavramları ile ilgili hazırlanan lisansüstü tezlerin çoğunluğunun yüksek lisans düzeyinde hazırlanmış olduğu, yine çoğunluğunun nicel yöntemle hazırlandığı ve tarama deseninin en çok kullanılan araştırma deseni olduğu; en fazla çalışılan örneklem türünün öğretmenler olduğu; ilgili olabilecek kavramlardan en fazla değişime direnç gösterme kavramının yer aldığı tespit edilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda yenileşme ve değişme kavramlarıyla ilgili ölçek geliştirme çalışmalarının yapılabileceğine, nitel veya karma çalışmalara daha fazla yer verilerek araştırma yöntem çeşitliliği ile veri çeşitliliğinin artırılabileceğine, okul yöneticilerinin yenilik ve değişim yönetimi yeterlikleriyle ilgili araştırmacılara ve uygulayıcılara önerilerde bulunulmuştur. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Yenileşme, Değişme, Eğitim Yönetimi, Lisansüstü Tezler.
Türkiye'de 2004-2017 yılları arası sosyal bilgiler eğitimi ve öğretimi alanında yapılmış doktora tez çalışmalarının konu alanı ve metodolojik olarak incelenmesi
Bu araştırma Türkiye'de 2004-2017 yılları arasında sosyal bilgiler eğitimi ve sosyal bilgiler öğretimi alanında yapılmış doktora tezlerinin konu alanı ve metodolojik olarak eğilimlerini tespit etmeyi amaçlamıştır. Araştırma, nitel yönteme göre desenlenmiştir. Sosyal bilgiler eğitimi ve öğretimi alanında yapılmış doktora tezlerinin nitel olarak incelenebilmesi için doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Yüksek Öğretim Kurulu Dokümantasyon, Yayın ve Daire Başkanlığı'na ait veri tabanında bulunan, 2004-2017 yılları arasında sosyal bilgiler eğitimi ve sosyal bilgiler öğretimi alanında yazılmış doktora tezleri oluşturmaktadır. 10.07.2018 tarihinde izinli olan sosyal bilgiler eğitimi alanında 65, sosyal bilgiler öğretimi alanında yapılmış 87 doktora tezine ulaşılmıştır. Buna göre doktora tezleri yıllara, üniversitelere, enstitülere, anabilim dalına, bilim dalına, danışman unvanlarına, tez diline, sayfa sayısına, araştırma konularına, örnekleme yöntemlerine, örneklem büyüklüğüne, çalışma grubuna, araştırma desenlerine, veri toplama araçlarına, analiz yöntemlerine, geçerlik ve güvenirlik yöntemleri şeklinde kategorilere ayrılmıştır. Oluşturulan kategorilerde frekans ve yüzde durumları çıkarılarak bulgular elde edilmeye çalışılmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından oluşturulan tez inceleme formu ile incelenerek bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Verilerin analizinde betimsel içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Anahtar kelimeler: Sosyal Bilgiler Eğitimi, Sosyal Bilgiler Öğretimi, Doktora Tezi, Doküman İncelemesi
Türkiye'de 2002-2019 yılları arası coğrafya eğitimi ve öğretimi alanında yapılmış doktora tez çalışmalarının konu alanı ve metodolojik olarak incelenmesi
Bu araştırma Türkiye'de 2002-2019 yılları arasında coğrafya eğitimi ve öğretimi alanında yapılmış doktora tezlerinin konu alanı ve metodolojik olarak eğilimlerini tespit etmeyi amaçlamıştır. Araştırma, nitel yönteme göre desenlenmiştir. Coğrafya eğitimi ve öğretimi alanında yapılmış doktora tezlerinin nitel olarak incelenebilmesi amacıyla doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Yükseköğretim Kurulu Dokümantasyon, Yayın ve Daire Başkanlığı'na ait veri tabanında bulunan, 2002-2019 yılları arasında coğrafya eğitimi ve öğretimi alanında yazılmış doktora tezleri oluşturmaktadır. 06.11.2020 tarihinde izinli olan coğrafya eğitimi alanında 53, coğrafya öğretimi alanında yapılmış 49 doktora tezine ulaşılmıştır. Buna göre doktora tezleri; yıllara, üniversitelere, enstitülere, anabilim dalına, bilim dalına, danışman unvanlarına, tez diline, sayfa sayısına, araştırma konularına, örnekleme yöntemlerine, örneklem büyüklüğüne, çalışma grubuna, araştırma desenlerine, veri toplama araçlarına, analiz yöntemlerine, geçerlik ve güvenirlik yöntemleri şeklinde kategorilere ayrılmıştır. Oluşturulan kategorilerde frekans ve yüzde durumları çıkarılarak bulgular elde edilmeye çalışılmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından oluşturulan tez inceleme formu ile incelenerek bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Verilerin analizinde betimsel içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Anahtar kelimeler: Coğrafya Eğitimi, Coğrafya Öğretimi, Doktora Tezi, Doküman İncelemesi
2010-2020 yılları arasında Türkiye'de vatandaşlık eğitimi ve öğretimi alanında yapılmış yüksek lisans tez çalışmalarının konu alanı ve metodolojik olarak incelenmesi
Bu çalışma Türkiye'de 2010-2020 yılları arasında vatandaşlık eğitimi ve öğretimi kapsamında yapılmış yüksek lisans tezlerinin konu alanı ve metodolojik olarak eğilimlerini tespit etmeyi amaçlamıştır. Çalışma yöntemi nitel olarak belirlenmiştir. Vatandaşlık eğitimi ve öğretimi alanında yapılmış yüksek lisans çalışmalarının nitel araştırma yöntemi ile incelenebilmesi için doküman inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Yükseköğretim Kurulu Dokümantasyon, Yayın ve Daire Başkanlığı'na ait veri tabanında bulunan, 2010-2020 yılları arasında vatandaşlık eğitimi ve öğretimi alanında yazılmış yüksek lisans tezleri oluşturmaktadır. 20.07.2022 tarihinde izinli olan vatandaşlık eğitimi ve öğretimi alanında 169 yüksek lisans tezine ulaşılmıştır. Buna göre yüksek lisans tezleri; bilim dalı, anabilim dalı, enstitü, üniversite, yıl, danışman unvanı, tez dili, sayfa sayısı, araştırma konuları, örnekleme yöntemleri, örneklem büyüklüğü, çalışma grubu, araştırma deseni, veri toplama aracı, analiz yöntemi, geçerlik ve güvenirlik yöntemleri şeklinde kategorilere ayrılmıştır. Yapılan kategorilerde frekans ve yüzde kısımları çıkarılarak bulgular elde edilmiştir. Bilgiler, araştırmacı tarafından oluşturulan tez inceleme formu ile bilgisayar ortamına aktarılmıştır. Bu verilerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır.
Bilgisayar mühendisliği alanındaki doktora tezlerinde Türkçe terimler
Terimler herhangi bir bilim dalı, sanat alanı veya bir meslekle ilgili kavramlara karşılık olan, aynı zamanda kullanım alanı gereği halk dilinde de varlığını sürdüren, gerçek anlamları ile kullanılan sözcüklerdir. Hayatın her alanında, özellikle eğitimde bir bilim dalı ile ilgili kavramları, o kavramla ilgili detayları anlayabilmek, ancak terimlerin Türkçeleştirilmesi ile mümkündür. Terim bilimi alanı, belli uzmanlık alanlarında kullanılan özel sözcükleri türetmek için oluşturulmuştur. Ancak günümüzde yaşanan yeniliklerin günlük hayata çok hızlı girmesi ve terimlerin eğitim öğretimde önemli bir yere sahip olması nedeniyle, terim bilimi alanında türetilen sözcükler, dilin gelişimini ve ilerlemesini de sağlamaktadır. Teknolojinin hızla gelişmesiyle birlikte Türk dilinin yabancı sözcüklerin istilasından kurtarabilmesi için üzerinde titizlikle durulması gereken bilim dalı, terim bilimidir. Bu alanda yapılan çalışmalar sürekli ve düzenli yürütülmelidir. Terim bilimi alanında her zaman kendisine başvurulabilecek sözcük listeleri oluşturulmalıdır. Günümüz dünyasında bilimde, teknik alanlarda yaşanan gelişmeler Türk dilinin gelişimini büyük ölçüde etkilemektedir. Yeni üretilen teknolojik ürünler, üreticisi tarafından kendi dilinde adlandırıldığı haliyle piyasaya sunulmaktadır. Terim biliminin işte tam bu noktada devreye girmesi gerekmektedir ve karma niteliği de bu noktada ortaya çıkmaktadır. Türkçede bulunan, halkın anlamını bildiği köklerden, işlekliği yüksek eklerle yapılan türetmelerle dilimiz koruma altına alınabilir, söz varlığımızın zenginleştirilmesi sağlanabilir. Aynı zamanda Türk diline kazandırılan Türkçe terimlerle, Türkçenin bilim dili olma yolundaki gelişimine de büyük destekte bulunulmuş olunur. Bu çalışmada, bilişim alanında Türkçe terimleşme süreci incelenerek kullanılan bilişim terimleri hakkında çıkarımlarda bulunulmuştur. Çalışma, bilgisayar mühendisliği alanında hazırlanan doktora tezlerinde Türkçe terimlerin benimsenme oranı ve bu alanda yapılan çalışmalarda Türkçe terimlerin kullanımı üzerine yoğunlaşmaktadır. Çalışmanın amacı bilim dili olarak Türkçenin yeterliliğini ortaya koymak, bilimsel alanda Türkçenin gelişim sürecine ışık tutmaktır. Bilimsel çalışmalarda tercih edilen terimler konusunda karşılaştırmalar yapılmış, bilgisayar mühendisliği alanında kullanılan terimlerin nasıl oluştuğu, benimsenme durumu, Türkçeleşme oranı ortaya konmuştur. Terim bilimi alanında yapılan çalışmalar, genellikle sözlük araştırmaları olarak yapılmaktadır. Bilişim terimleri incelendiğinde, bu alandaki bilim insanlarının Türkçenin doğru kullanılması ve yabancı dillerden alınan terimlerin Türkçeleştirilmesi için gayret gösterdikleri görülmektedir. Bu çalışma ile ulaşılması hedeflenen amaçlardan biri de bir alanda terimlerin Türkçeleştirilmesi için gösterilen çabaların ulaştığı sonuçları gözler önüne sererek bütün bilim dallarında benzer uygulamalara örnek olmaktır. Anahtar Kelimeler: terim, terim bilimi, terim türetme yolları, bilişim, bilgisayar mühendisliği
Tezsiz yüksek lisans programlarının etkililiğinin ve kalitesinin değerlendirilmesi (ATÜ İş Sağlığı ve Güvenliği Tezsiz Yüksek Lisans Programı örneği)
Bu araştırmanın amacı, tezsiz yüksek lisans programlarının etkililiğinin ve kalitesinin Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji Üniversitesi'nde İş Sağlığı ve Güvenliği tezsiz yüksek lisans programına devam eden öğrencilerin görüşleri ile değerlendirilmesinin yapılmasıdır. Bu çalışmada, iş sağlığı ve güvenliği tezsiz yüksek lisans programı üzerinde; programın etkililiği ve kalitesini belirlemek için öğrencilerin, eğitim sürecinde ve sonrasında kişisel ve mesleki kazanımlarına dair programa devam eden 195 öğrenciden 168'inin görüşleri doğrultusunda anket yöntemi ile bilgiler toplanmış ve analiz edilmiştir. Öğrencilere, programın kalitesini belirlemek için 25 soruluk; etkililiğini belirlemek için 13 soruluk anket yapılmıştır. Elde edilen bilgiler tablolar halinde öğrencilerin görüşlerini ortaya koymak amacıyla frekans ve yüzdelik olarak verilmiştir. Sonuçlara göre incelenen eğitim programın kalitesinin ve etkililiğinin ankete katılan öğrenciler tarafından yeterli bulunduğu tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Lisansüstü eğitim, etkililik, iş sağlığı ve güvenliği, hizmet, kalite.
Türkiye'de spor psikolojisi alanında sporcuları inceleyen lisansüstü tezlerin nitel ve nicel analizi
Sporcular, belirli antrenman süreçlerini uygulamakla beraber psikolojik birçok süreci de doğru yönetmek zorundadırlar. Artan rekabet ortamı bu yaklaşımı zorunlu kılmaktadır. Sporcuların zihinsel ve psikolojik süreçleri genellikle spor psikolojisi alanında ele alınmaktadır. Bu bağlamda bu tez çalışmasının amacı Türkiye'de spor psikolojisi alanında sporcuları inceleyen lisansüstü tezlerin nitel ve nicel özelliklerinin incelenmesidir. Bu tez çalışmasında, doküman tarama yöntemi kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde betimleyici istatistik yöntemleri, nitel verilerin analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Lisansüstü tezler yüksek lisans tezleri ve doktora tezleri üzerinden incelenmiştir. Araştırmada kriterleri sağlayan 159 lisansüstü tez analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgulara göre lisansüstü tezlerin coğrafi bölge, şehir ve üniversite açısından Marmara, Ege ve İç Anadolu Bölgelerindeki yükseköğretim kurumlarında yoğunlaştığı görülmektedir. Konu ile ilgili lisansüstü tez üretiminin son yıllarda içerisinde artmasına rağmen, Covid-19 pandemisinin yaşandığı 2020 yılında ise tez üretim sayılarında önemli oranda düşüş olduğu görülmüştür. İncelenen lisansüstü tezlerde çoğunlukla nicel veya nitel araştırma yaklaşımlarının kullanıldığı görülmüştür. Buna karşılık karma araştırma deseni ile yapılan lisansüstü tezlerin oranının ise sadece %5,03 oranında olduğu görülmüştür. Araştırmada incelenen lisansüstü tezlerde en fazla araştırılan konular kaygı (%10,23), zihinsel dayanıklılık (%5,28) ve psikolojik ihtiyaçlar (%4,62) olarak bulunmuştur. Son yıllarda yazılan lisansüstü tezlerde geçmişe göre çok daha fazla sayıda psikolojik özelliğin incelendiği, daha gelişmiş istatistiksel uygulamaların yapıldığı ve çok farklı ölçeklerin kullanıldığı görülmüştür. Ayrıca son yıllarda etik kurul izni alma oranının bazı yıllarda %100'lere kadar ulaştığı görülmüştür. Sonuç olarak konu ile ilgili lisansüstü tez üretiminin Türkiye'deki tüm bölgelerde, şehirlerde ve üniversitelerde yaygınlaştırılması gerektiği düşünülebilir. Olumsuz psikolojik özellikleri inceleyen tezlere ek olarak daha fazla sayıda olumlu psikolojik özelliklere odaklanan araştırmalar yapılması önerilebilir. Ayrıca, son yıllarda hızla artan psikolojik ölçüm araçlarının daha etkili ve verimli kullanılabilmesi için sahada karşılığı bulunan gerçekçi problem durumlarının daha fazla araştırılması önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Spor, Sporcu Psikolojisi, Lisansüstü Tez, Nitel ve Nicel Analiz, Karma Desen Araştırma
Matematik eğitimi alanında yürütülen karşılaştırmalı tezlerin ders kitapları ve öğretim programları açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, karşılaştırmalı eğitim kapsamında Türkiye ve diğer ülkeleri matematik ders kitapları ve matematik öğretim programları bağlamında ele alan lisansüstü tez çalışmalarını analiz ederek karşılaştırma yapılan alanları incelemek ve Türkiye'nin karşılaştırma yapılan bu alanlardaki yeterlik durumunu tespit etmektir. Araştırma doküman analizi yöntemiyle yürütülmüştür. Yapılan araştırma kapsamında çalışmanın kriterlerine uygun olarak tespit edilen 24 lisansüstü tez çalışması incelenmiştir. Bu çalışmada saptanan veriler, çalışmanın derinleştirilebilmesinde sahip olduğu yeterlilikler gerekçesiyle tematik analiz yöntemiyle ele alınmıştır. Araştırma bulgularına göre Türkiye matematik ders kitaplarının karşılaştırılması yapılan çalışmaların ağırlıklı olarak Singapur ve ABD üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Matematik ders kitaplarını ele alan çalışmalarda etkinlik/görev yeterlik durumu ve öğretim süreçleri odaklı karşılaştırmalara daha fazla yer verilmiştir. Araştırma bulguları ayrıca Türkiye matematik ders kitaplarının öğretim aşamaları teması kapsamında genel olarak yetersiz olduğunu göstermektedir. Çalışma kapsamında incelenen karşılaştırmalı eğitim çalışmalarında, Türkiye matematik ders kitapları, etkinlik sayısı, etkinlik oranı, etkinliklerin öğrenme alanlarına dağılımı temalarında ise yeterli olarak ifade edilmiştir. Araştırmanın diğer bir odağı olan matematik öğretim programını ele alan çalışmalarda en sık karşılaştırma yapılan temalar matematiksel beceriler ve teknoloji kullanımı olarak belirlenmiştir. Bununla birlikte matematik dersi öğretim programları için Türkiye ile en sık karşılaştırması yapılan ülkelerin Singapur ve Kanada olduğu ortaya çıkmaktadır. Matematiksel beceriler teması kapsamında yapılan araştırmaların ilişkilendirme, problem çözme ve akıl yürütme üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Teknoloji kullanımı temasında ise yapılan çalışmalarda aktif teknoloji kullanımı ve teknolojiyi kullanma vurgusuna sıklıkla yer verildiği dikkat çekmektedir. Araştırma kapsamında incelenen lisansüstü tez çalışmalarına göre Türkiye matematik dersi öğretim programında teknolojiyi kullanım vurgusunun yeterlik gösterdiği fakat aktif teknoloji kullanımına sağlanan imkanlarda yetersiz bulunduğu ifade edilmiştir. Matematik dersi öğretim programlarında yapılan karşılaştırmalarda Türkiye, matematiksel beceriler teması altında incelenen zihinden işlem yapma, analitik ve eleştirel düşünme gibi alanlarda yeterli; cebirin gerçek yaşam durumlarında kullanımı ve finansal kavramlara yer verme gibi alanlarda ise yetersiz olarak belirtilmiştir. Araştırma bulguları ilgili alan yazın doğrultusunda tartışılmış ve öneriler sunulmuştur.
Sürdürülebilir kalkınma konusunda yapılan eğitim araştırmalarına yönelik doküman analizi
Yapılan araştırmada, sürdürülebilir kalkınma kavramı teorik olarak incelenmiş, bu kavramın tarihsel gelişimi ele alınmıştır. Bu araştırmanın amacı, yurt içinde sürdürülebilir kalkınma üzerine hazırlanan lisansüstü tezlerin analizini yaparak bir bütünlük içinde yansıtmak ve konunun önemine dikkat çekmektir. İlk olarak ülkemizde sürdürülebilir kalkınma üzerine eğitim ve öğretim alanında hazırlanan yüksek lisans ve doktora tezlerine ulaşılmıştır. Önceden belirlenmiş tez inceleme formlarından yararlanarak tezlerin düzeyleri, hazırlandığı üniversite, enstitü, yayınlanma yılı, kullanılan anahtar kelimeler, araştırma yöntemleri, veri toplama araçları, çalışma grupları gibi kategoriler belirlenmiş ve tezler analiz edilmiştir. Toplamda 19 lisansüstü tezin doküman analizi araştırmacı tarafından, uzman görüşünden faydalanarak yapılmıştır. Tezlerde en sık "sürdürülebilir kalkınma" anahtar kavramı tercih edilmiş, en fazla "karma araştırma yöntemi" kullanılmıştır. En çok kullanılan veri toplama aracı "doküman", en sık tercih edilen çalışma grubu olarak çeşitli branşlardaki "öğretmenler" seçilmiştir. Gerek verilen açıklayıcı bilgiler gerekse analizi yapılan tezler sayesinde yeni çalışmalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Ders öğretim programlarına yönelik hazırlanan tezlerin meta analizi
Günümüzde bilgi ve teknoloji alanında yaşanan gelişmelere paralel olarak akademik alanda ortaya çıkan ürünlerde de artış gözlenmektedir. Gelişmiş sanal bağlantılar yoluyla insanlar arasındaki bilgi alışverişi güçlenmiş ve benzer konular üzerinde yapılan çalışmaların sayısı artmıştır. Herhangi bir alanda birbirine benzer çok sayıda çalışma yürütülmektedir. Bu benzer araştırmalar birbirinden bağımsız sonuçlar ve sayısal değerler ifade etmektedir. Bu çalışmaların birleştirilip sunulması ilgili alan için önemli veri kaynağı olarak düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin öğretim programları hakkındaki görüşlerini inceleyen yüksek lisans ve doktora tezlerini inceleyip ortak bir sonuca ulaşmaktır. Tezlerin dört temel öğesi (Hedef, içerik, öğrenme-öğretme süreci ve değerlendirme) üzerinden ifade edilen görüşleri cinsiyet, son mezun olunan okul ve kıdem yılı değişkenlerine göre inceleyen tezler araştırma kapsamına dahil edilmiştir. Araştırma var olan bir durumu ortaya çıkarmayı amaçlayan betimsel desen olarak yürütülmüştür. Bu araştırmada nicel veri teknikleri kapsamında yürütülmüştür. Veri toplama yöntemi olarak doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler meta analiz yoluyla analiz edilmiştir. Meta analiz birbirinden bağımsız olarak yürütülen aynı konu üzerinde ve aynı yöntemle elde edilmiş verileri bir araya getirerek ortak bir sonuca ulaşmak için yapılan analiz yöntemidir. Araştırma kapsamında yapılan taramalar sonucunda 166 tez incelemeye alınmıştır. Araştırmanın dahil edilme kriterleri uygulandığında geriye 38 çalışma kalmıştır. Bu çalışmaların verileri meta analiz yönteminin istatistiki verisi olan etki büyüklüğüne çevrilmiştir. Ortaya çıkan etki büyüklükleri üzerinden oluşturulan tablolarla veriler ifade edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular toplam 13 tablo üzerinde gösterilmiştir. İlk tablo öğretmenlerin öğretim programının geneline yönelik görüşlerini ifade ederken, diğer 12 tablo programın 4 temel öğesine dair cinsiyet, son mezun olunan okul ve kıdem yılı değişkenine göre etki büyüklüklerini içeren tablolardan oluşmuştur. Tablolarda yer alan ortalama etki büyüklüklerine bakıldığında öğretmenlerin öğrenme-öğretme sürecine dair görüşlerinde son mezun olunan okul değişkenine göre 0,231 ile küçük düzeyde etki büyüklüğü tespit edilmiştir. Bu değer lisans mezunu olan öğretmenlerin lisansüstü mezunu öğretmenlere göre öğretim programlarının öğrenme-öğretme sürecine dair görüşlerinin daha olumlu olduğu sonucunu göstermektedir. Bireysel etki büyüklüklerine bakıldığında küçük, orta ve geniş düzeyde etki büyüklükleri olduğu rastlandığı gözlenmektedir. Araştırma sonucunda erkeklerin öğrenme-öğretme sürecine karşı daha olumlu, lisans mezunu olan öğretmenlerin öğrenme-öğretme sürecine karşı daha olumlu oldukları, deneyimli öğretmenlerin ise öğretim programlarının dört temel öğesine de genç öğretmenlerden daha olumlu yaklaştıkları sonuçlarına ulaşılmıştır.
Dinleme/izleme becerisi alanında yapılan lisansüstü araştırmalar üzerine bir meta sentez çalışması
Dil, insanların kullandıkları en gelişmiş iletişim aracıdır. Günlük iletişimde, akademik hayatta, sosyal ilişkilerde oldukça önemlidir. Dil dört beceri alanından oluşur. Bunlar dinleme, konuşma, okuma ve yazma alanlarıdır. İyi bir dil gelişimi için bu dört beceri alanının da geliştirilmesi gerekir. Dinleme, dil becerileri içerisinde ilk edindiğimiz, diğer dil becerilerinin edinimine de öncülük eden bir beceridir. Dinlemenin doğuştan getirildiği doğrudur. Ancak dinleme de bir beceridir ve eğitimle geliştirilebilir. Araştırmamızın amacı 2005-2019 yılları arasında Türkçe Eğitimi bölümlerinde dinleme alanında yapılmış olan lisansüstü araştırmaları çeşitli değişkenlere göre inceleyip bir bütün hâlinde ortaya koymaktır. Dinleme becerisinin önemi, diğer beceri alanlarına göre ihmal edildiği gösterilmeye çalışılmıştır. Dinleme alanında yapılmış olan lisansüstü araştırmaları bir araya getirip incelemeyi amaçlayan bu araştırmanın modeli nitel araştırma türünde meta-sentez desen olarak belirlenmiştir. Araştırmamızda 2005-2019 yılları arasında üniversitelerimizin Türkçe Eğitimi bölümlerinde yapılmış olan lisansüstü araştırmaların meta sentezlerine yer verilmiştir. YÖK Ulusal Tez Sayfasında ''dinleme'' anahtar kelimesiyle tarama yapılıp Türkçe Eğitimi bölümlerinde toplamda 55 yüksek lisans ve doktora çalışmasına ulaşılmıştır. Bu araştırmalara eskiden günümüze doğru olacak şekilde sırasıyla A1, A2, A3.….A55 kodları verilmiştir. Kodlaması yapılan araştırmaların öncelikle genel bilgileri sınıflandırılmıştır. Bu kapsamda tez yayım yılları, tez türleri, yapıldığı üniversiteler, danışman unvanları, anahtar kelimelerin tekrar etme sayılarına yer verilmiştir. Daha sonra araştırmalar yöntemsel açıdan incelenmiştir. Bu kapsamda da araştırmalarda kullanılan yöntemlere, modellere, veri toplama araçlarına, veri analiz yöntemlerine, örneklem gruplarına ve örneklem sayılarına yer verilmiştir. En son olarak 55 araştırmada yapılan öneriler incelenmiş ve en çok tekrar eden öneriler 27 temaya ayrılarak incelenmiştir. Bu bulgular gerekli tablo ve grafiklerle gösterilmiştir. Araştırmalardan çıkarılan bulgu ve sonuçlara göre önerilerde bulunulmuştur.
Cumhuriyet'ten günümüze Türkiye'de uluslararası göç yazın çözümlemesi
Bu çalışmada, Türkiye'deki uluslararası göç yazın çalışmalarının durum saptayıcı, metin analiz ve içerik analiz çözümlemesi ele alınmıştır. Çalışmada yer alan yazın çalışmaları; tarih, konu, içerik, yayın türü ve yöntemine göre on farklı kategoride çözümlenmiştir. Bu kapsamda, 1925-2020 tarihleri arasında kaleme alınan yüksek lisans ve doktora tezleri, bilim uzmanlık tezleri, makaleler ve kitaplar; tarih, sosyal, kültürel, ekonomik, hukuki, sağlık, politik ve küreselleşme, yönetimsel, kuramsal ve ülkesel olmak üzere toplamda on alt kategoride sınıflandırılarak uluslararası göç sorunsalıyla ilişkilendirilerek çözümlenmiştir. Bu çalışma çerçevesinde, 200 yüksek lisans tezi, 124 doktora tezi, 21 bilim uzmanlık tezi ve 100 makale ve 63 kitap olmak üzere toplam 508 yazın çalışması incelenmiştir. Çalışmada yer alan yazın çalışmaları, "tarih, sosyal, kültür, ekonomi, hukuk, yönetim, küreselleşme ve politik, sağlık, ülke ve kuramsal boyut" olmak üzere toplamda on kategoride çözümlenmiştir. Söz konusu yazın çalışmaları; konu, yöntem, amaç, sonuç ve anahtar kelimeler düzeyinde incelemiştir. İncelenen çalışmalar sonucu, Türkiye'deki uluslararası göç sorunsalı üzerindeki önemli konu başlık ve içerikleri, ortaya konularak Türkiye'nin göç üzerinde yoğunlaştığı alan, sorunlar ve bu sorunlara yönelik çözüm arayışları saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Uluslararası Göç, Suriyeli Göçü, Uluslararası Göç Yazını, Uluslararası Göç Sorunsalı, Mülteci, Sığınmacı, Göçmen, Türkiye