SSCB dönemi Azerbaycan ve Türkiye ilişkilerinde müziksel bir köprü: Besteci ve orkestra şefi Niyazi Tağızade: 1912-1984

Bu çalışmada, Dünya Savaşları sonrasında geleneksel diplomasi araçları yerine ön plana çıkan kültür diplomasisi ve bu diplomasi şeklinin en önemli enstrümanlarından olan müziğin kullanımı, Türkiye-SSCB-Azerbaycan ilişkileri bağlamında ünlü orkestra şefi Niyazi Tağızade örneği üzerinden ele alınmış ve Türkiye-SSCB-Azerbaycan kültürel ikliminin gelişmesindeki rolü irdelenmiştir. Niyazi Tağızade Türkiye'de bulunduğu süre zarfında Batı Klasikleri, Sovyet Rusya ve Azerbaycan bestecilerinin eserlerini sahnelemenin yanı sıra Adnan Saygun'un Erken Cumhuriyet dönemi kültür politikalarının bir ürünü olan Köroğlu operasını ve Yunus Emre oratoryosunu yönetmiş ayrıca Türkiye'deki başlıca bestecilerin yapıtlarını Türkiye'de ve Sovyetler Birliği'nin çeşitli sahnelerinde seslendirmiştir. İncelenen belgeler ışığında sanatçının Türkiye'deki faaliyetleri sırasında temsil ettiği Sovyetler Birliği'ni Türkiye'de anlatma ve sevdirme isteği görülse de faaliyetlerin yalnızca ideolojik saiklerle bağlantılı olmadığı görülmektedir. Niyazi Tağızade, Sovyet müziğine hizmet ederken bir yandan verdiği demeçleri ve çalışmaları ile Türk müzik kültürüne katkı sağlamayı amaçlamıştır. Bu bağlamda Niyazi'nin 1963'te Moskova'da başlayan 1977'ye kadar süren Türk müziği faaliyetleri bir kültür elçiliği olarak değerlendirilmiştir. Bu yüksek lisans tezinde amaç diplomasi, müzik ve kültür ilişkisi ön planda tutularak Niyazi'nin hayatının ve Türkiye çalışmalarının detaylıca ele alınmasıdır. Araştırma mevcut durumun belirlenmesine yönelik betimsel ve biyografik bir nitelik taşımakla birlikte; kaynak tarama, belge inceleme-karşılaştırma ve birebir görüşme yöntemlerinin kullanıldığı nitel bir model içermektedir. Anahtar Kelimeler: Niyazi Tağızade, Türkiye, Azerbaycan, Sovyetler Birliği, Kültürel Diplomasi, Kültür Elçisi