STEM konusundaki akademik yayınların bibliyometrik analizi ve PISA sınavlarıyla ilişkisi

Bu araştırma STEM'le ilgili bilimsel çalışmaların bibliyografik bir resmini sunmak ve PISA sınav sonuçlarıyla ilişkisini incelemek için gerçekleştirilmiştir. Bu doğrultuda STEM konusundaki akademik çalışmalar bibliyometrik analiz yöntemiyle incelenmiş, sonrasında okuma, matematik ve bilimsel okuryazarlık alanlarındaki yetenekleri ölçen PISA sınav sonuçları gözden geçirilmiştir. Son olarak, STEM alanyazını ve PISA sınav sonuçları arasındaki ilişki keşfedici korelasyonel araştırma yöntemiyle irdelenmiştir. Çalışmanın verileri 1999–2023 yılları arasında WoS ve Scopus veri tabanlarında yayımlanmış olan 13695 adet STEM temalı bilimsel çalışma ile 2000 yılından itibaren en fazla bir PISA okuma, matematik ve bilimsel okuryazarlık sınavına katılmamış olan ülkelerin sınav sonuçlarından oluşmaktadır. Bibliyografik değerlendirmeler sonucunda STEM hakkındaki çalışmalarda kullanılan ortak kelimeler belirlenmiştir. Anahtar kelimelerin eş kelime ağı incelenirken en popüler kelimelerin sırasıyla STEM, STEM eğitimi, eğitim, cinsiyet olduğu görülmüştür. STEM konusunun literatürde zaman içinde yayın ve atıf sayısı bazında dağılımı belirlenmiştir. Yayın sayılarının 2020 yılına kadar artış gösterdiği, 2020 yılındaki pandeminin yayın sayıları üzerinde olumsuz bir etki sergilediği olasıdır. Ülkeler, kurumlar ve dergiler bazında iş birlikleri bibliyometrik görsellerle sunulmuştur. Yayınların ülkelere göre iş birliği ilişkilerinde Amerika Birleşik Devletleri'nin öne çıktığı, Türk araştırmacıların ağırlıklı olarak Amerika Birleşik Devletleri'nden araştırmacılar ile iş birliği içinde olduğu söylenebilir. Her PISA döngüsündeki ortalama okuma ve bilimsel okuryazarlık puanları ile 2009 yayın sayıları arasındaki anlamlı korelasyon ilişkisi en belirgin gözlemdir. Bütün ülkeler bazında özellikle okuma ve bilimsel okuryazarlık açısından genellikle pozitif korelasyonlara, en başarılı ülkeler bazında ise negatif korelasyonlara rastlanmıştır. PISA başarısına katkı sağlamak açısından çalışmaların sayısından ziyade, niteliklerine önem vermek etkili bir strateji olabilir. Başarısız ülkelere de odaklanmak konuya farklı perspektifler sunabilir.