Stepan Şaumyan'ın Bakü'deki uygulamaları (1917-1918)

Azerbaycan, XIX. yüzyılın başlarında Rus İmparatorluğu'nun Kafkasya'ya açılması sonucu Rusya'nın sömürgesi haline gelmiştir. Devam eden tarihsel süreçte 1917 yılında Rusya'da baş gösteren devrimlerin siyasi çalkantıları Güney Kafkasya'da siyasi durumu değiştirerek Kafkasya'yı kontrol etme girişimlerini arttırmıştır. Bolşevik Rejimi tarafından Bakü'de Sovyet yönetimi kurulmuş ve Bakü Halk Komiserleri Konsey'i oluşturularak başına Ermeni asıllı Stepan Şaumyan getirilmişti. Kamulaşatırma politikasını uygulayan Şaumyan, Bakü petrolünün Rusya'ya sorunsuz aktarılmasını sağlamaya çalışmıştır. Azerbaycan'ın önde gelen temsilcileri, gerçek siyasi hedefler için savaşmaya başlamış, Şaumyan'a karşı Güney Kafkasya Hükümetiyle birlikte hareket etmiştir. Şaumyan, iktidarı kaybetmemek için Taşnaklarla beraber hareket ederek Müslümanlar üzerinde katliamlar gerçekleştirmiştir. Osmanlı Devleti, Azerbaycan Türklerinden gelen yardım çağrıları üzerine Kafkas İslam Ordusunu kurmuştur. Stepan Şaumyan önderliğindeki Bolşevik Ermeni silahlı kuvvetlerine karşı savaşan Türk ordusu, Bakü'yü Bolşeviklerden kurtarmış ve Azerbaycan'ın toprak bütünlüğünü sağlamıştır. Bu tez, Stepan Şaumyan'ın 1917-1918 yılları arasındaki devrimci hareketteki rolünü, BHKK liderliğindeki uygulamalarını, Bolşevik politikasının Azerbaycan'ın siyasi yaşamındaki etkisini ana kaynaklar ışığında değerlendirmeyi hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Bakü, Rusya, Stepan Şaumyan, Güney Kafkasya, Kafkas İslam Ordusu.