Streptozotosin ile deneysel diyabet oluşturulan sıçanlarda fukoksantinin hipokampus üzerine etkinliğinin araştırılması

Çalışmanın amacı, diyabetin sebep olduğu hipokampus hasarına fukoksantin (FX) etkisinin ortaya konulmasıdır. Çalışmada, 40 adet 220-250 g, 2-4 aylık Wistar albino erkek sıçan Kont (Kontrol), D (Diyabet), D+FX, FX ve DMSO (dimetil sülfoksit) (Çözücü) olmak üzere rastgele eşit sayıda (n=8) 5 gruba ayrıldı. D ve D+FX grupları için 50 mg/kg dozunda streptozotosin (STZ), intraperitoneal tek doz uygulanarak diyabet modeli oluşturuldu. D grubu sıçanlara deney süresince başka bir işlem uygulanmazken, 28 gün boyunca Kont grubuna 0,5 ml serum fizyolojik, D+FX ve FX grubu sıçanlara 50 mg/kg FX, DMSO grubu sıçanlara ise 1 ml/kg %0,1 DMSO intraperitoneal olarak uygulandı. 28 gün süren çalışmanın 16-20. günlerinde Barnes Maze testi için öğrenme testleri yapıldı ve 28. gün sonuçlar alınıp 29. gün sıçanlar sakrifiye edildi. Anestezi altında intrakardiyak kan alınıp sakrifiye edilen sıçanların beyinleri çıkarılarak, sağ hemisfer rutin histolojik takip sonrası bloklandı. Alınan kesitler histopatolojik ve stereolojik analizler için krezil violet ile immünohistokimyasal analizler için ise Kaspaz-3 ile boyandı. Ayrıca, Cavalieri prensibi ile hipokampus hacmi stereolojik olarak değerlendirildi. Bunlara ek olarak, sol hemisferde apoptozis için; sitokrom (Cyt)-c, Anneksin V, Kaspaz-3, Bax ve Bcl 2 gen ekspresyonlarına moleküler analizlerle bakıldı. Ayrıca serum örneklerinde total antioksidan seviyesi (TAS), total oksidan seviyesi (TOS) ölçülerek, oksidatif stres indeksi (OSI) hesaplandı. Elde edilen analizler sonucu; D grubunda total hipokampus ve CA1+CA2 bölgesinde hacimde azalma (p<0,01), nöronların diziliminde düzensizlik ve koyu boyalı sitoplazmaya sahip piramidal hücreler izlendi. D+FX grubunda ise bu etkilerin tersine çevrilerek hipokampus hacminde artış (p<0,01) ve düzgün sınırlara sahip sağlıklı nöronlar saptandı. Ayrıca, moleküler analizlerle diyabet aracılı apoptoz miktarının arttığı (p<0,05), yapılan Barnes Maze davranış testinde diyabetin hafızada bozukluğa neden olduğu ortaya konuldu (p<0,01). Bu kapsamda FX'in ise diyabette oksidatif stresi azalttığı (p<0,01), bozulan bilişsel hafızayı iyileştirdiği, apoptozu azalttığı ve nöronların sağkalımını arttırdığı saptandı. Sonuç olarak, FX uygulamasının diyabetin hipokampus üzerindeki olumsuz etkilerini belirgin bir şekilde azalttığı ortaya konulmuştur.