Suça sürüklenen ve mağdur çocukların ebeveyne bağlanma, duygu düzenleme ve zihin kuramı becerilerinin değerlendirilmesi

Amaç: Adli sistem içinde bulunan suça sürüklenen çocuklar ve mağdur çocukların bağlanma özellikleri, duygu düzenlemede ve zihin okumada güçlükler olduğu literatürde bulunmaktadır. Suça sürüklenen çocuklar ve mağdur çocuklarla yapılan duygu düzenleme ve zihin okuma ile ilgili çalışma sayısı kısıtlıdır. Çalışmamızın amacı, suça sürüklenen çocuklar ve mağdur çocukların bağlanma özellikleri, duygu düzenleme özellikleri, zihin okuma özellikleri bakımından karşılaştırılması ve bu değişkenlerin korelasyonlarının incelenmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, kesitsel olarak planlanmıştır. Çalışmamız Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniklerinde Ocak 2021-Temmuz 2021 tarihleri arasında yürütülmüştür. Belirtilen tarihler arasında başvuran tüm olgulara Wechsler Çocuklar için Zeka Testi ve Wechsler Yetişkinler için Zeka Testi uygulanmış; zihinsel yetersizlik tanısı konulan olgular çalışmaya dahil edilmemiştir. Çalışmaya dahil edilen çocukların psikiyatrik bozukluklarını belirlemek için Kiddie- Okul Çağı Çocukları için Afektif Bozukluklar ve Şizofreni Görüşme Envanteri- Şimdi ve Yaşam boyu Versiyonu uygulanmış; bağlanma özelliklerini değerlendirmek için Ebeveyn ve Akran Bağlanma Envanteri- Kısa Formu, duygu düzenleme güçlüklerini belirlemek için Duygu Düzenlemede Güçlükler Ölçeği, zihin okuma becerilerini değerlendirmek için Gözlerden Zihin Okuma Testi ve Yüzler Testi kullanılmıştır. Bulgular: Belirtilen tarihler arasında polikliniğimize adli rapor düzenlenmesi için başvuran 80 olgudan 59 tanesi çalışmaya dahil edilmiştir. Dahil edilen olguların 26 tanesi mağdur çocuk, 33 tanesi suça sürüklenen çocuktur. Mağdur çocukların yaş ortalaması 14.6 ± 2.2 yıl, suça sürüklenen yaş ortalaması 15.5 ± 1.4 yıl olarak bulunmuştur. İki grup arasında yaş açısından istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p> 0.05). Mağdur çocukların %92.3'ü kız cinsiyette ve suça sürüklenen çocukların %87.9'u erkek cinsiyette olduğu tespit edilmiştir. Tüm örneklemde çocukların %33.6'sı okula devam etmemektedir. Okula devam etmeyen çocukların %80'ini suça sürüklenen çocuklar oluşturmaktadır. İki grup arasında cinsiyet ve okula devam etmeme açısından anlamlı bir fark tespit edilmiştir (p< 0.05). Tüm örneklemde olguların %66.1'inin en az bir ruhsal hastalık tanısı aldığı görülmektedir. Mağdur çocukların en fazla aldığı tanılar sırasıyla özgül öğrenme bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu ve akut stres bozukluğudur. Suça sürüklenen çocuklar en fazla davranım bozukluğu ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanılarını almaktadır. Mağdur ve suça sürüklenen çocuklar ebeveyn ve akran bağlanma envanterine göre değerlendirildiklerinde ebeveyne yabancılaşma alt ölçeğinde mağdur çocukların istatistiksel olarak anlamlı olarak düşük puan aldığı ve ebeveyne yabancılaşmanın mağduriyet riski ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir (p: 0.010). Gruplar arasında ebeveyn ve akran bağlanma envanteri diğer alt ölçekleri arasında istatiksel olarak anlamlı farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Mağdur ve suça sürüklenen çocuklar duygu düzenlemede güçlükler ölçeğine göre değerlendirildiklerinde mağdur çocukların SSÇ'lere kıyasla "kabul etmeme" alt ölçeğinde istatistiksel olarak anlamlı azalma, "amaçlar" alt ölçeğinde istatistiksel olarak anlamlı artış tespit edilmiştir (p değerleri sırasıyla; 0.031, 0.045). Mağdur ve suça sürüklenen çocuklar gözlerden zihin okuma ve yüzler testine göre değerlendirildiklerinde mağdur çocukların gözlerden pozitif emosyonları ve yüzlerden emosyonları suça sürüklenen çocuklara göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha iyi tanıdığı tespit edilmiştir (p değerleri sırasıyla; 0.003, 0.046). Sonuç: Çalışmamızda tespit ettiğimiz bulgular hem mağdur hem de suça sürüklenen çocukların bağlanma özellikleri, duygu düzenleme becerileri ve zihin okuma yeteneklerindeki güçlüklerin mağduriyet ve suça sürüklenme için risk faktörü olabileceğini; mağdur çocukların ebeveyne yabancılaşmaları ve duyguları kabul etme ve duyguların amaçlarını bilme eksikliklerinin riski arttırabileceğini; suça sürüklenen çocukların emosyon tanıma becerilerinin suç davranışı sergileme riskini artırabileceğini düşündürmektedir. Çocuk ve ergenlere duygu düzenleme ve zihin okuma becerilerini geliştirecek müdahalelerde bulunmanın hem mağduriyet hem de suça sürüklenme riskinin azaltılabileceği, ancak konuda daha geniş örneklemli ileri çalışmalara gereksinim olduğu düşünülmektedir.