Sulama yatırımlarının üretim deseni ve işletmelerin karlılığı üzerine olası etkileri; Zile ilçesi örneği

Nüfus artışına bağlı olarak artan gıda talebi ve tarım arazilerinin sınırlı olması, birim alan verimliliğinin artırılmasını zorunlu kılmaktadır. Bu kapsamda, başta sulama olmak üzere tarımsal girdilerin etkin kullanımı üretim kapasitesinin sürdürülebilir biçimde artırılmasında stratejik önem taşımaktadır. Türkiye'de su kaynaklarının büyük kısmı tarımsal sulamada kullanılmakta olup, bu uygulamanın verim üzerindeki etkisi belirgindir. Bu araştırma, Tokat ili Zile ilçesindeki Çekerek Barajı sulama sahasında yer alan tarım işletmelerinin yapısal özellikleri ve yıllık ekonomik faaliyet sonuçları belirlenmiş olup, işletme başarısını etkileyen faktörler analiz edilmiştir. Çalışmada 101 işletmeden anket yoluyla toplanan veriler değerlendirilmiştir. Bulgular, sulu tarıma geçilmesi durumunda bitkisel üretim değerinde %49.25 oranında artış sağlanacağını göstermiştir. İşletme performansı analizinde, genç ve eğitim seviyesi yüksek işletmecilere sahip, kiralık arazi ve büyükbaş hayvan varlığı fazla olan işletmelerin daha başarılı olduğu belirlenmiştir. Üretim deseninde şeker pancarı, mısır ve yonca gibi sulu tarım ürünlerine yönelen işletmelerin performansı daha yüksek bulunmuştur. Regresyon analizi sonuçlarına göre, gelecek yıllarda bölgede şeker pancarı, mısır ve ayçiçeği ekim alanlarının artacağı; bu artış üzerinde arazi büyüklüğü, verimlilik, gelir düzeyi ve işgücü kullanımının etkili olacağı belirlenmiştir.