Sünnet-bid'at tartışmalarının mahiyeti ve değerlendirilmesi

Sünnet ve bid'at, İslâm tarihi boyunca aktüalitesini hiç kaybetmemiş olan birbirine zıt iki kavramdır. Bunların mahiyetlerini ve kapsam alanlarını tespit etmek için geçmişten bugüne dek konunun uzmanları, farklı şekillerde bu kavramları tanımlamışlardır. Ayrıca bazı konularla ilgili âlimler arasında sünnet-bid'at bağlamında tartışmalar ortaya çıkmıştır. Bu araştırmada mezkûr tartışmaların önemli bir kısmı ele alınıp değerlendirilmiştir. Araştırma; giriş, iki bölüm ve sonuçtan ibarettir. Araştırmanın konusu, önemi, amacı, yöntemi, kaynakları, kapsam ve sınırlılıklarına dair verilen bilgilerin yer aldığı girişten sonra birinci bölümde sünnet kavramıyla başlanarak bu sözcüklerin kavramlaşma süreci ve mahiyeti irdelenmiştir. Dolayısıyla konu, "Sünnetin Kavramlaşma Süreci ve Mahiyeti" ile "Bid'atın Kavramlaşma Süreci ve Mahiyeti" diye iki ana başlık altında incelenmiştir. Bu bölümde konuyla ilgili geçmişte yapılan tartışmaların önemli bir kısmı ele alınıp değerlendirilerek sünnet ve bid'at için yeni tanımlar yapılmıştır. Ayrıca hasene ve seyyie diye iki kısma ayrılan gelenekle sünnet ve bid'at kavramlarının arası ayrılmıştır. İkinci bölümde ise amelî konularda yapılmış olan sünnet-bid'at tartışmaları, bazı uygulamalardan hareketle, "İbadetlerle İlgili Sünnet-Bid'at Tartışmaları" ve "Sosyal Hayatla İlgili Sünnet-Bid'at Tartışmaları" diye yine iki ana başlık altında incelenmiştir. Böylece teorideki tartışmaların pratiğe nasıl yansıdığını ortaya koymak suretiyle bu kavramların mahiyetlerinin anlaşılmasına katkı sağlanmıştır. Zikredilen amelî konularla ilgili tartışmalar değerlendirilirken, araştırmada sünnet ve bid'at için yapılan yeni tanımlar esas alınmıştır. Sonuçta ise araştırma boyunca tespit edilen neticelere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sünnet, Bid'at, Gelenek, Hasene, Seyyie.