Sürdürülebilir kalkınma amaçları doğrultusunda biyoçeşitlilik ve biyokaçakçılık konularına yönelik eğitim içerikleri ve uygulamalarının değerlendirilmesi

Bu çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin biyoçeşitlilik ve biyokaçakçılık konularına yönelik bilişsel yapılarını ortaya çıkarmak ve bu doğrultuda geliştirilen öğretim sürecine yönelik görüşlerini incelemektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden bütüncül tek durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim öğretim yılının birinci döneminde Konya ili Karatay İlçesine bağlı bir ortaokulun 5. sınıfında öğrenim görmekte olan 21 öğrenci oluşturmaktadır. Biyoçeşitlilik ve biyokaçakçılık kavramlarına yönelik 6 haftalık bir eğitim süreci tasarlanmış ve uygulanmıştır. Eğitimde sürecinde, Web 2.0 araçlarından Powtoon ile hazırlanan öğretim materyalleri öğrenciler ile etkileşimli şekilde paylaşılmış ve informal öğrenme ortamı olarak seçilen Konya Tropikal Kelebek Bahçesi, Karatay Hayvanat Bahçesi ve Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsü'ne eğitim gezisi düzenlenmiştir. Veri toplama aracı olarak, 7 anahtar kavramdan oluşan (Biyokaçakçılık, Biyoçeşitlilik, Endemik Tür, Ekosistem, Küresel Isınma, Nesli Tükenme Tehlikesinde Olan Canlılar ve Sürdürülebilir Kalkınma) kelime ilişkilendirme testi (KİT) ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. KİT verileri frekans tablosu oluşturulduktan sonra kavram ağına aktarılarak kesme noktası tekniği ile analiz edilmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen veriler üzerinde içerik analizi gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonuçları öğrencilerin, bilişsel olarak yanlış yapılandırdığı algılarında ve imgelerinde düzelme yaşandığını, ülkemize ait ulusal ve yerel biyolojik zenginliğin milli bir değer olarak algılanması gerektiğini, biyokaçakçılık sorununa yönelik farkındalıklarında gelişim sağlandığını ortaya koymaktadır. Öğrencilerin, biyoçeşitlilik konusuna yönelik göstermiş oldukları antroposen yaklaşımların, çevre merkezci (ekosentrik) yaklaşıma doğru evrilmesi ve biyokaçakçılık sorununa yönelik milli bir duruşa sahip olmaları gerektiğinin farkına varmaları da araştırmanın katma değer sonuçları arasındadır. Araştırma sonunda, biyoçeşitlilik ve biyokaçakçılık konularında çalışma yapmak isteyen, araştırmacı ve eğitimcilere yönelik önerilerde bulunulmuştur.