Sürdürülebilir raporlamanın işletmeler açısından değerlendirilmesi ve örnek bir uygulama

Son dönemlerde işletmeler kar elde etmenin yanında rekabet avantajı elde etmek, uzun vadede değer yaratmak, riskleri anlayabilmek ve fırsatları daha iyi değerlendirmek gibi amaçlar ile sosyal, çevresel ve ekonomik performanslarını izleyerek sürdürülebilirlik raporları hazırlama ihtiyacı duymuşlardır. Buna bağlı olarak bugün dünyada işletmeler tarafından düzenli olarak hazırlanan bir rapor haline gelmeye başlamış ve hazırlanan rapor sayısında artış olduğu gözlenmiştir. Ülkemizde ve birçok ülkede gönüllülük esasına göre hazırlanan bu raporlar, çevreye duyarlı işletmelerin sürdürülebilirliği ne derecede önemsediğini göstermektedir. Bu tezin hazırlanma amacı; işletmelerde sürdürülebilirlik, kurumsal sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir raporlama kavramları, sürdürülebilirlik raporlarının önemini, ilkelerini, işletmelere sağladığı katkıları, tarihsel gelişimini, sürdürülebilirlik ile ilgili raporlama çerçevelerini incelemektir. Aynı zamanda Türkiye'de işletmelerin GRI-G4 (Küresel Raporlama Girişimi-G4) ve GRI-G3.1 (Küresel Raporlama Girişimi-G3.1) rehberine göre yayınladıkları sürdürülebilirlik raporlarının içerik endeksi değerlendirilerek performans göstergelerini analiz etmek ve raporlarını hazırlarken kılavuz niteliğinde bir uygulama yapmaktır. Bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, sürdürülebilirlik, kurumsal sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir raporlama kavramı, sürdürülebilir raporların tarihsel gelişim süreci, kapsamı, işletmelere sağladığı katkılar ve raporlama türleri ele alınmıştır. İkinci bölümünde, sürdürülebilirlik ile ilgili standartlara ve endekslere değinilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde, Türkiye'de sürdürülebilirlik raporlarını GRI-G4 Raporlama İlkelerine ve GRI-G3.1 Raporlama İlkelerine göre hazırlayan işletmelerin içerik endeksi incelenerek performans göstergeleri analiz edilmiş ve karşılaştırılmıştır. Yapılan analiz sonucunda raporları kullanan işletmelerin göstergeleri hangi düzeyde uyguladıkları ölçülmüştür. GRI-G4 (Küresel Raporlama Girişimi-G4) ve GRI-G3.1 (Küresel Raporlama Girişimi-G3.1) rehberlerinin ikisini de kullanarak rapor hazırlayan 30 işletme olmuştur. İşletmelerden bir firma iki raporda da bütün göstergelerini açıklayarak sürdürülebilirlik açıklama skorunu değiştirmemiştir. 25 işletmenin sürdürülebilirlik açıklama skorunda bir azalma olduğu, 4 işletmenin sürdürülebilirlik açıklama skorunda artış olduğu gözlenmiştir. GRI-G3.1 (Küresel Raporlama Girişimi - G3.1) Sürdürülebilirlik Raporlaması İlkelerine göre rapor hazırlayan 8 işletmenin aynı zamanda, GRI-G4 (Küresel Raporlama Girişimi - G4) Raporlama İlkelerine göre de rapor hazırladığı gözlenmiştir. Buna göre işletmeler raporlarını hazırlarken ekonomik, sosyal, çevresel performanslarının etkilerini daha az dikkate almakta ve daha az şeffaf davranmaktadır. Bazı işletmelerin ise sürdürülebilirlik raporlarına daha fazla önem verdiği ve faaliyetlerini çevresel, sosyal ve ekonomik gerekliliklerini şeffaflık ve hesap verilebilirlik anlayışı ile hazırladığı görülmüştür. Kısaca işletmelerde şeffaflığın ve hesap verilebilirliğin artırılması için çevresel, sosyal ve ekonomik performansları ile ilgili açıklamalarını artırmaları gerektiği anlaşılmaktadır.