Suretu İbrahim dirasetun belağiyyetun

Allahu Teala Arap dilini, üslüp güzelliği, gramerinin esnekliği ve kelimelerinin zenginliği nedeniyle seçmiş ve onu kullarıyla arasında iletişim aracı olarak kabul etmiştir. İlahi kelam ise diğer Arap sözlerinden farklı bir yere sahiptir ve Arapların hünerlerini sergiledikleri edebi alanlarda onlara üstün gelmiştir. Zira sözlerini ve kanunlarının hükümlerini oluştururken, Arapların sözlerini, lafızlarını ve terkiplerini kullanmıştır. Ancak bunu yaparken, Arapların edebi üslubunun dengini getirmekten aciz bırakan ve onların zayıflıklarını açığa çıkaracak dereceye ulaşacak güzellikte bir üslup kullanması, onların hatiplerini şaşırtmıştır. Bu çalışmada araştırmacı, insan sözünün üzerine çıkmasını sağlayan ve düzen-üslup bakımından Kuran-ı Kerim'e ayırt edici özelliği veren unsurlara ışık tutmaya çalışmaktadır. Bu çalışma yapılırken, Kuran-ı Kerim'in tamamı yerine, İbrahim Suresinin belağat kuralları incelenmiştir. Araştırmamız bir giriş, altı bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Araştırmacı, Kuran-ı Kerim'e ait olan îcâzî yönünün belirtilmesindeki mezhep ve ulema görüşlerini incelemeye geçmeden önce, İbrahim Suresinin tanıtımı ile giriş kısmına başlamıştır. Birinci bölümde İbrahim suresinde Allahu tealanın seçmiş olduğu lafızların özelliklerini, fesahatini ve ilahi beyan metodunu ele almıştır. İkinci bölümde ise, şekil açısından Kuran kelimelerini araştırmaya devam etmiştir. Burada nekre-marife, müfred-cemi şekillerinde gelen kelimelerin edebî amacı ortaya konulmuştur. Sonra üçüncü bölüme geçilerek iki ana başlık altında şu incelemeler yapılmıştır: Birinci kısımda, haberin üsluplarını belağat amaçları açısından ve haberin çeşitli yönleri (ibtidâî, talebi, inkârî) bakımından incelenerek bunların suredeki yerine getirdiği görevler tespit edilmiştir. Dördüncü bölümde ise, fasl-vasl, îcaz-itnab ve kasır metotları ile uygun kullanımlar, fikirler ve cümle yapılarında ilahi beyanın üstünlüğü hakkında incelemeler yapılmıştır. Beşinci bölümde de araştırmacı, İbrahim Suresinin beyân metotlarını incelemiştir. Burada beyânın tasvirleme çeşitleri örnekleriyle birlikte ortaya çıktığı görülmüştür. Sure içerisinde kullanılmış olan teşbihleri, farklı türleri ile birlikte açıklamalarını yapmıştır. Bunun dışında istiarenin iki türünü (tasrîhî ve meknî), mecaz-ı mürseli ve kinayeyi de açıklamıştır. Ayrıca araştırmacı, mezkur sanatları açıklarken, belagat nedenlerini belirlemek üzere ve çeşitli unsurları seçmedeki incelikleri açıklamak üzere ve de sanatsal örüntüdeki güzel noktalara odaklanmak üzere incelemeler yapmıştır. Araştırmacı altıncı bölümü de, İbrahim Suresinde geçen, manevî (tıbâk, mukâbele, murââtu'n-nazîr, cem', tefrik vs.) ve lafzî (cinas, seci', muşâkele vs.) bedî sanatlarının türlerini açıklayarak tamamlamıştır. Bununla birlikte bedî sanatının metin güzelleştirme görevinin yanında metnin anlam açısından güçlendirici rolünü de incelemiştir.