Tahkikat Komisyonu'nun kuruluş amacı, çalışmaları ve Türk demokrasi tarihindeki yeri

27 yıl süren tek parti dönemi sonrasında 1950 yılında yapılan seçimle Demokrat Parti'nin iktidara gelişi, Türkiye'nin demokrasi devrimini tamamlamasını sağladı. Ancak Demokrat Parti, iktidarının ilerleyen yılları boyunca demokrasiye zıt bir biçimde giderek otoriterleşmeye başladı. İktidarın otoriterleşmesi beraberinde ona karşı yapılan muhalefetin de sertleşmesini getirdi. Bu durumda siyasi hayattaki gerginlik, 1960 yılında yapılan darbeye dek artarak devam etti. Bu otoriterleşmenin ve gerginliğin ulaştığı son nokta ana muhalefet partisi ve muhalif basının faaliyetlerini araştırmak üzere Tahkikat Komisyonu'nun kurulması oldu. Tahkikat Komisyonu, Demokrat Parti'nin iktidar erkini kullanarak muhalefet üzerinde uyguladığı baskı politikasının son hamlesidir. Komisyonun kurulması ve yürüttüğü faaliyetler gerek siyaset gerekse hukuk camiasında çeşitli tartışmalara neden oldu. Daha sonra, komisyona ek yetkiler veren kanunun kabul edilmesiyle bu tartışmalar daha da şiddetlendi. Çalışmamızda komisyonun kuruluşuna dek ilerleyen süreç, komisyonun kurulmasının etkileri, komisyonun faaliyetleri, komisyonun meşruluğu ve anayasaya uygunluğu, 27 Mayıs 1960 darbesi sonrasında yapılan Yassıada Yargılamaları'nda komisyonun yeri; arşiv belgeleri, resmi yayınlar, dönemin basını ve araştırma eserlerin kullanımıyla incelenmektedir. Anahtar Kelimeler: Tahkikat Komisyonu, Demokrat Parti, Yassıada.