Tanrı'nın Âdemi kendi sûretinde yaratmasının üç kutsal dindeki tasavvuru

Allah'ın varlığının akıl yoluyla kavranabilmesi mümkün olsa da mahiyetinin akıl yoluyla kavranabilmesi mümkün değildir. Biz onu ancak kendi bildirdiği kadarıyla bilebiliriz. Üç kutsal dinin birçok yönden benzerliği bulunsa da İslam dinini diğer kutsal dinlerden ayıran en önemli farkı Tanrı anlayışıdır. İslam dininde Tanrı her yönüyle eşsiz ve benzersiz olmakla birlikte birdir ve ortağı yoktur. Kur'an'da Allah'ın bir olduğu ve hiçbir yönden bir denginin olmadığı vurgulansa da gerek diğer dini etkileşimler gerekse nasslarda yer alan ifadelere yaklaşım biçimleri sonucunda Âdem'in Allah'ın sûretinde yaratıldığına dair bir inanç oluşmuştur. Ancak Kur'an'da Âdem'in Allah'ın sûretinde yaratıldığına dair hiçbir ayet yoktur. Bunun yanı sıra sûret hadisi diye bilinen hadis bu inancın oluşmasının dayanak noktası olmuştur. Allah'ın Adem'i kendi suretinde yarattığı inancı da bu hadis etrafında şekillenmiştir. İslam'daki Tanrı anlayışıyla bu hadisi bir araya getirdiğimizde hadisi zahiri anlamıyla kabul etmek mümkün görünmemektedir. Çünkü İslam, Yahudilikteki insan Tanrı, Hristiyanlıktaki Tanrı insan anlayışına karşı çıkarak, Allah'ın her yönden eşsiz ve benzersiz olduğunu savunmuş ve O'nun hiçbir yönden dengi olmadığını belirtmiştir. Ancak Kur'an'da Allah ile ilgili anlatımlar da çok farklı anlayışları ortaya çıkarmıştır. Bazıları Allah'ın kendini anlattığı ayetlerdeki ifadeleri zahiri anlamlarıyla anlarken bazıları tevil etmişlerdir. Bazıları tenzih ve temsili dil anlayışıyla yaklaşırken bazıları teşbih ve tecsim yolunu seçmişlerdir. Nitekim hadislerde de bu durum böyledir. Allah'ın suretiyle ilgili nakledilen hadisler sonucunda çeşitli görüş ayrılıkları ve farklı yaklaşımlar ortaya çıkmıştır. Allah'ın mahiyeti ve suretiyle ilgili tartışmalar'ın İslamiyetten önceki kutsal dinlerde de tartışıldığını görüyoruz. Allah'ın mahiyeti ve sûreti'nin tartışılmasında eski dinlerin etkileri olmuş ve dinlerdeki bazı anlayışların izleri varlığını devam ettirmiştir. Allah'ın sûretiyle ilgili tartışmalar'ın üç kutsal din içerisinde Yahudilikle başladığını ve diğer dinlerde de bu etkinin sürdüğünü görmekteyiz. Gerek dini metinlerdeki anlatımlar gerek anlayış biçimleri bu tartışmaların devam etmesini sağlamıştır. Bazı âlimler bu inancın dış etkenler sonucunda oluştuğunu savunurken, bazı âlimler ise iç etkenlerin bu anlayışın oluşmasını sağladığını iddia etmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Kelam, Tanrı, Rahman, Âdem, Sûret