Tarama Sözlüğü ve Türkçe Sözlük'e göre anlam değişmeleri

Bu çalışmada Tarama Sözlüğü ve Türkçe Sözlük?teki ortak söz varlığında meydana gelen art zamanlı anlam değişmeleri incelenmiştir. Çalışmanın teori kısmının ele alındığı Giriş bölümünde dil, dilin temel işlevi iletişim; dilin düşünce, kültür ve toplumla olan ilişkisi; art zamanlı eş zamanlı terimleri; kavram ve kavram alanı, anlam ve anlam alanı, kavramlaştırma, anlam belirleyicileri, duygu değeri, temel anlam, yan anlam, anlam değişmelerinde etkili olan ilişkiler; bağlam, benzetme, aktarma (deyim aktarması, ad aktarması), çok anlamlılık, eş seslilik, eş anlamlılık; anlam değişmelerinin tanımı, tasnifi ve sebepleri üzerinde durulmuştur. Anlam değişmelerinin sebepleri dil içi sebepler ve dil dışı sebepler olmak üzere iki grupta toplanır. Bunlar eş anlamlılık, bağlam; düşüncenin değişmesine bağlı olan süreçler, kelimenin kullanım sahasının değişmesi, toplumun iletişim ve üretim yönteminin değişmesi, nesnelerin işlevlerinin değişmesi, yeni öğrenilen nesne ya da durumların adlandırılmasıdır. Ayrıca bu bölümde anlam değişmesi kavramı ve şimdiye kadar yapılan tasnifler ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Tezin inceleme bölümünde Tarama Sözlüğü ve Türkçe Sözlük?e göre anlam değişmesine uğrayan kelimeler tek tek ele alınmıştır. Kelimeler Giriş bölümünde açıklanan esaslar dikkate alınarak tasnif edilmiştir. Tespit edilen anlam değişmesi türleri; başka anlama geçiş, anlam daralması, anlam genişlemesi, anlam iyileşmesi, anlam kötüleşmesidir. Mecazlaşma, terimleşme, argo, tabu, eksiltme ve komşuluk ilişkisine bağlı olarak kazanılan anlamlarla kelimelerin anlam alanları genişlemektedir. Çalışmanın sonunda verilen dizinle anlam değişmesi tespit edilen kelimeler toplu halde sunulmuştur. Dizinde kelimenin anlam değişmesinin hangi türüne uğradığı da belirtilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sözlük, anlam bilimi, anlam, anlam değişmesi.