Tarife dışı önlemlerin dış ticaret üzerindeki etkisi: Türkiye tekstil sektörü üzerine bir uygulama

Uluslararası ticarette korumacılık görüşünü savunan ülkeler tarafından genellikle geleneksel gümrük tarifeleri kullanılmaktaydı. Ancak 20. yüzyılda ortaya çıkan gelişmeler ve küreselleşme ile serbest ticareti savunan ülkeler bu önlemlerin ortadan kaldırılması savunulmaya başlanmıştır. GATT ve DTÖ gibi kurumların uluslararası ticarette önemli birer aktör haline gelmesi ile birlikte, ülkeler zamanla tarife önlemlerini azaltmaya başlamışlardır. Tarife önlemlerinin azaltılması ile birlikte ülkeler hem iç piyasalarını hem de uluslararası pazarlardaki çıkarlarını korumak adına yeni bir korumacılık anlayışı geliştirmişlerdir. Ülkelerin uluslararası ticarette çeşitli kısıtlamalar uygulamak için kullandıkları bu yeni korumacılık anlayışının ürünü tarife dışı önlemler olmuştur. Türkiye'nin tekstil sektöründe tarife dışı önlemlerden ek mali yükümlülük, önlemlerin etkisiz kılınması, anti damping ve ithalat kotalarını uygulamaktadır. Bu çalışmada, küreselleşen dünya ticaretinde tarife dışı önlemlerin Türk tekstil sektörünün ithalatında kısıtlayıcı bir etkiye sahip olup olmadığı analiz edilmektedir. Bu doğrultuda, Türkiye'nin en çok ithalat yaptığı 20 ülkeyi kapsayan ve 2005–2013 yılları arası dönemi içeren panel veri seti oluşturularak çekim modeli kurulmuştur. Oluşturulan panel çekim modelinin tek yönlü sabit etkiler yöntemi ile tahmini sonucunda, kısıtlayıcı özelliği ile bilinen tarife dışı önlemlerin Türkiye'nin tekstil ithalatında etkin bir dış ticaret politikası aracı olmadığı görülmüştür. Tarife dışı önlemlerden yalnızca ithalat kotaları ithalata olumsuz etkide bulunurken, diğer önlemlerin herhangi bir etkisi görülmemiştir. İthalat kotalarının yanı sıra, ülkelerin kişi başına milli gelirleri, Türkiye ile aralarındaki uzaklıkları, gümrük tarifeleri, DTÖ' ye üye olmaları ve Türkiye'nin enflasyon düzeyinin Türk tekstil ithalatı üzerinde etkili oldukları görülmüştür.