Tarihsel çevrenin korunması alanında sanal gerçeklik kullanımı

Dünyada, Endüstri 4.0'la birlikte sanal ve artırılmış gerçeklik gibi çeşitli kavramlar ve teknolojilerin kullanımı dikkat çekmektedir. Bunlar mimarlık, şehir planlama gibi çeşitli çalışma alanlarını etkileyerek ilgili alanlarda geliştirilmeye devam etmektedir. Bu çalışmada Endüstri 4.0 kavramlardan biri olan sanal gerçeklik incelenerek kullanım alanlarından tarihsel çevrenin korunmasına odaklanılmıştır. Söz konusu alanda hazırlanan modern teknolojinin kullanımını destekleyen mevzuatlar Endüstri 4.0 ve sanal gerçeklikle ilişkilendirilerek ele alınmıştır. Ardından ilgili konuda sanal gerçeklik kullanım yaklaşımları irdelenerek değerlendirilmiştir. Çalışmada sanal gerçeklikle tarihsel çevrenin tanıtılması ve bu çevrenin süreçteki değişiminin somutlaştırılarak açığa çıkartılması hedeflenmiştir. Toplumda tarihi çevre farkındalığının oluşturulması, tarihi çevreyi yorumlama altyapılarının ve koruma davranışlarının geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, İzmir Kemeraltı Çarşısı ve Hanlar Bölgesi'nde, tarihi liman aksı olan günümüzdeki Anafartalar Caddesi üzerindeki 238 ve 239 numaralı yapı adalarına odaklanılmıştır. Bu alan, dönemin önemli ticari han yapılarını içeren bir kentsel doku olması ve İzmir tarihindeki sosyo-ekonomik sürecin yarattığı değişimi yansıtmasıyla dikkat çekmektedir. Odak alanla ilgili arşiv çalışmasında tarihsel yöntem kullanılmıştır. Arşiv çalışmasından elde edilen verilerin üç boyutlu olarak modellenmesinde ve sanal gerçeklikle canlandırılmasında görselleştirme ve sunum yöntemleri kullanılmıştır. Oluşturulan sanal gerçeklik çalışması bulut aracılığıyla link ve karekod bağlantıları ile internet üzerinden erişime açılmıştır. Bu aşamada Revit ve Twinmotion'dan yararlanılmıştır. Sonuç olarak tarihsel çevrenin sanal gerçeklikle sunumuna yönelik odak çalışma, Kültürel Miras Alanlarının Yorumlanması ve Sunumuna İlişkin ICOMOS Tüzüğü'ndeki yorumlama ve sunum ilkeleri kapsamında değerlendirilerek tarihsel çevrenin sanal gerçeklikle sunumuna ilişkin öneriler geliştirilmiştir. Bu alanda sanal gerçeklik kullanımı, geliştirilebilir altyapısıyla verimli, düşük maliyetli, zaman ve mekândan bağımsız erişim olanağı sunan esnek bir yöntemdir.