Tarihsel fenomenolojik açıdan aydınlanma düşünürleri ve Erzurumlu İbrahim Hakkı

Aydınlanma Dönemi Batı medeniyetinin yeni toplum ve insan inşa etme projesinin düşünsel ve felsefi temellerinin oluşturduğu çağıdır. Bu dönemde insan ve onun özgürlüğü kavramları dönemin şekillenmesinde önemli bir etkiye sahip olmuştur. Aydınlanmaya kadar dogmatik düşünceler ve davranışlardan bunalan insanlar bu dönemde yanlızca bilim ve aklın verileriyle hareket etmişlerdir. Devrin sistematikleşmesinde en önemli pay ise filozoflarındır. Her konudaki rasyonalist bakış açıları Hıristiyanlık'tan ve diğer dinlerden uzaklaşmaya da sebep olmuştur. Aydınlanmacı filozoflarla çağdaş, Anadolu İrfan Geleneğinin bir parçası olan Erzurumlu İbrahim Hakkı kendi Aydınlanmasını oluştururken onun yolunu aydınlatan İslam Dini olmuştur. Hakkı dönemindeki çeşitli sıkıntıların kaynağını din değil insanlar olarak görmüş ve İslam Dini rehberliğinde aklın da yardımıyla düşüncelerini oluşturmuştur. Bu çalışmada Aydınlanmacı filozoflar ile Erzurumlu İbrahim Hakkı din ve ahlak bağlamında safha safha olarak fenomenolojik açıdan mukayese edilerek incelenmiştir.