Tarla fasülyesinde tuz-su ve verim ilişkilerinin irdelenmesi

ÖZ Bu çalışma, tarla fasulyesinin su-tuz-verim ilişkileri ile bitkinin tuza dayanım düzeyleri ve toprakta tuz birikiminin belirlenmesi amacıyla, 1992 ve 1993 yetişme dönemlerinde Konya Köy Hizmetleri Araştırma Enstitüsü arazisinde yürütülmüştür. Araştırmada, Üçlü Lateral Yağmurlama Sistemi kullanılmış, bitkilere sulama sırasında farklı düzeylerde su ve tuz uygulanmıştır. Elde edilen verilerden, çamur süzüğü tuzluğu ile fasulye dane verimi arasında; Yr=100-32.15(ECe-0.810) eşitliği ile gösterilen bir ilişki elde edilmiştir. Konya koşullarında ECe:0.810 dSm"1 tuzluluk düzeyinden sonra, dane verimi azalmaya başlamış; ve 4.0 dSm"1 de hiç verim alınamamıştır. SAR ve iyon konsantrasyonları ile dane verimi arasında, tuz-verim ilişkilerine benzer bağıntıların olduğu saptanmıştır. Artan tuz konsantrasyonu, dane iriliğini önemli düzeyde azaltmıştır. Sulama suyu tuz konsantrasyonunun artmasına bağlı olarak, toprakta tuz yığılması da artmıştır. Ancak, kış yağışlarının önemli düzeyde tuz yıkaması sağladığı belirlenmiştir. Toprağın tuz konsantrasyonu ve iyonik bileşimine bağlı olarak, kimi iyonların bitkinin gövde, kapsül ve yapraklarında birikmesi ile ilgili eşitlikler elde edilmiştir. Toprak tuzluluğu ile gövde ve kapsül tuz içerikleri arasında pozitif ilişkiler bulunmuştur. Tarla fasulyesinin yaprak ve kapsül Na içeriklerinin, toprağın Na içeriğinin artışına bağlı olarak artığı görülmüştür. Bitki gövdesindeki Na ile toprak Na'u arasında ise, önce artan zamanla azalma eğilimi gösteren ilişkiler bulunmuştur. Toprak Cl içerikleri ile bitki organlarının Cl içerikleri arasında da başlangıçta artan zamanla azalan ilişkiler saptanmışta-. Tarla fasulyesinin su-verim ilişkisi belirlenmiş; verim tepki etmeni (ky) 1.33 ve mevsimlik su tüketimi 500 mm olarak bulunmuştur. Elde edilen sonuçlara göre su tüketiminde oluşacak eksilişlerin verimde daha büyük oranda düşüşlere neden olacağı belirlenmiştir.