Tarımda çocuk emeğinin hane içinde yeniden üretimi: Adıyaman tütün işçiliği örneği

Bu çalışma, tütün tarımında çocuk emeğini konusunu ele almaktadır. Tütünün Türkiye topraklarında geçen dört yüzyıllık tarihi içerisinde tütün ve çocuk kelimelerinin yan yana yalnızca tırnak aralarında yer aldığı görülmektedir. Bu kapsamda tütünde çocukların varlığına dair bilinenler bir meçhulden ibarettir. Çalışma, bu bilinmezliği giderme çabasının bir ürünüdür. Bu tez çalışması, nitel araştırma desenlerinden vaka çalışması ile tütünde çocuk emeği olgusunu; tütün ile iç içe geçmiş bir şehir olan Adıyaman örneğinde incelemektedir. Çalışmanın bulguları; gözlem ve görüşme teknikleriyle bilgi toplanan saha araştırmasına dayanmaktadır. Adıyaman'da üretilen iki tütün tipi bulunması sebebiyle saha araştırması iki farklı ortamda yürütülmüştür. Bu kapsamda Dağ araştırması Çelikhan ilçesi ve Adıyaman dağ köylerinde; Ova bölgesi araştırması ise Samsat, Besni, Kahta ilçelerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında 29'u yetişkin 17'si çocuk olmak üzere toplam 46 kişi ile görüşülmüştür. Adıyaman'da gerçekleştirilen saha araştırması bulguları tütün tarımında çocukların büyük oranda haneiçi çocuk emeği olarak yer aldıklarını göstermektedir. Tütün tarımında haneiçi emeğe kıyasla az olmak ile birlikte ücretli çalışan çocuklar da bulunmaktadır. Adıyaman'ın Dağ ve Ova tütünün üretim süreci ve pazarlama yöntemlerini karşılaştırmalı inceleyen çalışmanın bulguları tütün tarımında çocuk emeğinin; hanehalkının sınıfsal yapısı, tütün üretim süreci ve tütüne uygulanan tarım politikaları tarafından şekillendiğini göstermektedir.