Tasavvuf düşüncesinde ibadetlerin iç anlamı

Cibril hadisi olarak bilinen hadis-i şerife göre belirlenen çerçeve içerisinde ?iman?, kelam ilmiyle; ?İslâm? da fıkıh ilmi ile temsil edilirken, sûfîler, hadiste geçen ?ihsan?ı ise, kendi ilimlerinin temsil ettiğini düşünürler. Mutasavvıfların üzerinde en çok durdukları konulardan birisi bu nedenle-ihsanı elde etmede önemli bir araç olan- ibadetler olmuştur.Bütün ibadetlerin ortak tarafı, kalp temizliğine ve ruhî arınmaya vesile olmalarıdır. Kul, ibadetle arınır ve nefsinin egemenliğinden kurtulur. Bu sayede, ?Her an Rabbi'nin huzurunda olduğunu bilmek? olarak tanımlanan, ihsana ulaşır.İbadetlerde, ortak bazı amaçlar olsa da, onların birisi, tasavvuf düşüncesinde, farklı bâtınî manaların sembolüdür. İbadetlerdeki şeklî kurallara riayet eden kimse, fıkhî anlamda sorumluluktan kurtulabilir. Bunun yanında, onlardaki sırlara da vakıf olmak isterse, ibadetlerin aynı zamanda bâtınî şartlarını yerine getirmek zorundadır. İbadetlerin amacının kalp temizliği olduğu hususunu yanlış anlayan bazı sözde sûfîler, kalplerinin temizliğine hükmederek ?ibâhiyye? yolunu tutmuşlardır. Çalışmamız bâtın ilmini yanlış anlayanların, içine düştükleri usûl hatalarını ve sûfîlerin, ibadetlerin iç anlamlarıyla ilgili görüşlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.Anahtar Kelimeler: İbadet, Zahir, Zahirî, Bâtın, Bâtınî, Sûfî.