TDK Türkçe Sözlük'te "hlk." etiketli sözcüklerin tanımlanma ölçütleri

Sözlükbilim (lexicography), 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren bağımsız bir bilim dalı olarak ortaya çıkmıştır. Sözlükbilimin inceleme alanı kuramsal ve uygulamalı olmak üzere ikiye ayrılır. Kuramsal alanda sözlüklerin yazımına dair ilke ve yöntemler üzerinde du-rulmaktadır. Kuramsal çalışmalarla elde edilen bilgiler sözlük yazım sürecinde sözlük hazırlayıcısının işini kolaylaştırarak uygulamada nitelikli ve amaca uygun sözlüklerin yazılmasına katkıda bulunur. Sözlükbilimin çalışmalarının en önemli konularından biri sözlükbirimlerin hangi yöntemlerle tanımlanacağının ele alındığı tanım (definition) konu-sudur. Tanım çalışmaları için en önemli malzemeyi ise en yaygın sözlük türlerinden olan tek dilli genel sözlükler oluşturmaktadır. Türkiye Türkçesinin en önemli genel sözlükle-rinden biri ise Türk Dil Kurumu Türkçe Sözlük'tür. Türkçe Sözlük'ün 11. baskısında halk ağzından alınmış olan ve hlk. "halk ağzında" etiketi ile sözlük kullanıcısına sunulan 2115 adet sözlükbirim bulunmaktadır. Halk ağzından sözlükbirimler, halk ağzındaki kul-lanımları dolayısıyla kazandıkları özel anlam özellikleri ile tanımlarında kullanılan yön-temler bakımından ölçünlü dildeki sözlükbirimlerden farklı özellikler gösterebilmektedir. Bu tez çalışmasında kuramsal anlamda tanım teorisi ele alınmış ve teorik bölümde ele alınan unsurlar vasıtasıyla Türkçe Sözlük'te yer alan hlk. etiketli 2115 sözlükbirimin ta-nımlarında kullanılan yöntemler incelenmiştir. Halk ağzından sözcüklerin tanımlarında kullanılan yöntemler belirlenmiş ve ölçünlü dilde yer alan sözlükbirimlerde kullanılmayan yöntemler de tespit edilmiştir. Türkçe Sözlük'ün halk ağzından sözcüklerdeki maddebaşı seçimi tercihleri, tanım eğilimleri ve eksik yönleri üzerinde durulmuştur. Çalışmada, söz-lüklerde tanım yapılırken nelere dikkat edilmesi gerektiği Türkçe Sözlük'teki halk ağzın-dan sözcükler ölçeğinde ele alınmış ve sözlükbilim ilkeleri çerçevesinde çözüm önerileri sunulmuştur.