Tefsirde sahâbe ihtilafı: Taberî örneği (Es-Seb`u't-Tıvâl bağlamında)

Sahâbe tefsirinde meydana gelen ihtilafları konu alan bu çalışma, Taberî tefsirinde es-seb`u't-tıvâl kapsamında elde edilen rivayetleri söz konusu etmektedir. Taberî'nin, bir âyetin tefsirine dair nakledilen farklı rivayetleri ihtilaf olarak addedip, bu rivayetleri tasnif etmesi ve genellikle tercih belirterek değerlendirmelerde bulunması tez için önem arz etmektedir. Bu kapsamda sahâbe, tâbiîn ve Taberî'nin kendi dönemine kadar gelen rivayetlerin, terimsel anlamda bir tasnife tabi tutulmadığı ifade edilmelidir. Daha sonraki dönemlerde tefsir alanında meydana gelen ihtilaflar, İbn Teymiyye'nin öncülüğünü yaptığı "tenevvü" ve "tezat" ihtilafı kapsamında tasnif edilmiştir. Bu ayrım çerçevesinde ortaya çıkan ihtilafların bir kısmı olumlu manadaki tenevvü ihtilafı kavramına derc edilirken, bir kısmı da tefrikaya sebep olan ihtilaflar anlamında tezat kavramı içerisinde değerlendirilmiştir. Bu çalışma ile tenevvü ve tezat ihtilaflarına dair yaklaşımlar incelenmekte ve rivayetlerin niteliği tartışılmaktadır. Sahâbe ihtilafları genel olarak tenevvü ihtilafı kapsamında değerlendirilmektedir. Bunun temel sebebi "tezat" ihtilafına yüklenen anlam olduğu gibi, dinin kendilerinden alındığı kişilerin dini konularda ayrılığa düşmesi fikrinin reddinden de kaynaklanmaktadır. Bu çalışma ile tenevvü ihtilafının cem edilmesi mümkün olan, âyetin kapsamına dâhil olan, aynı müsemmaya işaret eden ihtilaflar; tezat ihtilafının ise telifi mümkün olmayan, farklı müsemmalara işaret eden ihtilaflar şeklinde kabul edilerek her iki ihtilafın da sahâbe tefsirinde meydana geldiği gösterilmeye çalışılmıştır.