Tekke yapılarının Konya'daki örnekler üzerinden mimari incelemesi

Tekkeler, cami ve medrese yapıları gibi İslamiyet'le birlikte ortaya çıkmıştır. İslamiyet'in hâkim olduğu topraklarda en yaygın mimari eserler olan cami ve medreselerin esas amaçları ibadet, sosyal dayanışma ve eğitimdir. Tekkeler özgün bir mimari anlayışla bu esasları birleştirmek için kurulmuş yapılardır. Anadolu coğrafyası, medeniyetin ve farklı kültürlerin beşiği olması sayesinde tekke yapılarının tipolojileri konusunda oldukça zengindir. Anadolu'nun merkezi şehirlerinden biri olan Konya'da, özellikle Anadolu Selçuklu Devletine başkentlik yapması sebebiyle çok sayıda tekke yapısı bulunmaktadır. Ayrıca Karamanoğlu Beyliği ile Osmanlı Devleti döneminde inşa edilen tekkeler de yoğun olarak karşımıza çıkmaktadır. Tez çalışmasında, tekke yapıları bütün unsurları ile ele alınarak incelenmiştir. Anadolu Selçuklu ve Osmanlı döneminde inşa edilen tekkelerin tipolojileri anlatılmış ve bu tipolojilerden yola çıkarak Konya ilinin merkezinde yer alan tekkelerde görülen 7 temel tipoloji tespit edilmiştir. Belirlenen sınıflandırma kapsamında her tipoloji için mimari programı, planı ve özellikleri net okunabilen 7 adet tekke yapısı seçilmiştir. Tipolojiler üzerinden tekke yapılarının tespiti ve belgelenmesi amaçlanmıştır. Tez çalışması bu kapsamda 6 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde tezin tanımı, amacı, materyal ve yöntemi anlatılarak başvurulan temel kaynaklar incelenmiştir. İkinci bölümde tekke yapılarının isimlendirmesinde ortaya çıkan karışıklıkları çözmek amacıyla tekke, zaviye, hankah, âsitâne terimlerinin hangi yapıları ifade ettiği anlatılmıştır. Üçüncü bölümde tekkelerin mimari özellikleri ve dönem içerisindeki gelişimleri incelenerek, Anadolu Selçuklu ve Osmanlı döneminde ortaya çıkan tekke tipolojileri belirlenmiştir. Dördüncü bölümde Konya'da yer alan, günümüze ulaşmış tekke yapıları belirlenen mimari tipoloji çerçevesinde incelenmiştir. Beşinci bölümde incelenen tekkelerin plan, cephe, malzeme ve süsleme özellikleri açısından değerlendirilmesi yapılmıştır. Altıncı bölümde tez çalışmasında ulaşılan sonuçlar anlatılmıştır.