Temsili bürokrasi uygulamaları ve Türkiye

Bugün artık neredeyse bütün toplumlar etnik köken, dil, din, renk, kültür gibi noktalarda birbirinden farklılıkları olan insanların yanı sıra bedensel engeli veya cinsiyeti sebebiyle dezavantajı olan insanlardan oluşmaktadır. Toplumsal yapıda var olan bu çeşitliliğin kamu bürokrasisi içerisinde temsil edilmesi fikri ile temsili bürokrasi kavramı ortaya atılmıştır. Toplumu oluşturan bütün kesimlerin kamu bürokrasisinde eşit fırsatlarla yer alması demokratik hayatın, insan hak ve özgürlüklerinin gereği olduğu kadar toplumun genel huzuru, barış ve esenliği açısından da son derece önemlidir. Kamu bürokrasisinde herkesin eşit fırsatlarla yer bulması ile kamu hizmetlerinde etkinlik ve verimliliğin artmasına katkı sağlanacağı, toplumun ihtiyaç ve beklentilerine uygun kamu hizmeti yürütülmesine yardımcı olunacağı savunulmaktadır. Bu çalışmada, toplumun genel yapısının bürokraside temsil edilmesi anlamına gelen temsili bürokrasi kavramının açıklanması ve ülkelerin devlet biçimlerinde ve personel sistemlerinde ki farklılıkları sebebiyle ortaya çıkan farklı uygulamalarının incelenmesi amaçlanmıştır. Kavram, federal ve üniter devletler üzerinden ayrı ayrı ele alınmıştır. Çalışmada federal sistemle yönetilen ülkelerden Kanada, ABD, Hindistan ve Avustralya, üniter sistemle yönetilen ülkelerden Fransa, İngiltere ve Türkiye incelenmiştir. Bu ülkelerin konu ile ilgili yasal düzenlemeleri açıklanmış, uygulamaları internet sayfalarından elde edilen veriler üzerinden analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda ülkelerin toplumsal yapılarının kamuda temsiline ilişkin olarak yasal düzenlemelerinin olduğu, ancak uygulamalarda farklılıkların olduğu sonucuna varılmıştır. Buna göre federal devletlerin konuyu daha derin bir şekilde, evrensel değerlere göre kurulan temsili yönetim anlayışı ve demokratik vatandaşlık olarak ele aldığı, üniter devletlerin ise konuya eşit vatandaşlık değerleri açısından yaklaştığı ve bu çerçevede dezavantajlı olarak nitelendirilen kesimlere pozitif ayrımcı uygulamalar ortaya koyduğu sonucuna varılmıştır.