Teşeddüd ve Tesâhül bağlamında İbn Hibbân ile Hâkim Nîsâbûrî örneği

Allah Teâlâ beşerin tabiatını farklı farklı yaratmıştır. Kimi yumuşak kişiliğe sahip iken, kimisinin katı bir tabiatı bulunmaktadır. Bu durum cerh ve ta'dîl imamlarının, râvîleri tenkit etme üsluplarına yansımaktadır. Bazı müteşeddid tenkitçilerin vermiş olduğu hükümde aşırıya kaçarak her ne kadar reddi gerektirmemiş olsa bile, basit hatalardan veya şüphelerden dolayı râvîleri cerh ettiklerini veya rivâyetleri kabul etmediklerini görülmektedir. Aynı şekilde mütesâhil muhaddislerin de rivâyet şartları yerine getirilmemiş râvînin rivâyetini kabul ettiklerine tanık olunmaktadır. Bu çalışmada mütesâhil olmakla itham edilen iki büyük hadis âlimi İbn Hibbân el-Bustî ile Hâkim Nîsâbûrî'yi karşılaştırmalı ele alınıp, münekkitler tarafından kendilerine yöneltilen eleştiriler değerlendirilerek gerçekten mütesâhil olup olmadıkları ortaya çıkarılmaya ve râvîlerin bu iki âlimin mütesâhil olduğu ile ilgili değerlendirmelerinin münekkitler tarafından muteber bulunup bulunmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır.