Tespit hükümlerinin ve inşaî hükümlerin icra hukuku bakımından durumu

Eda hükümlerinin icrası bakımından hukukumuzda herhangi bir belirsizlik olmayıp hem doktrinde hem de yargı kararlarında bu konuda yeterince açıklık bulunmaktadır. Oysa tespit hükümleri ve inşaî hükümler, eda hükümleri kadar net bir durumda değildir. Özellikle bu hükümlerin icrası, eda hükümleri kadar tartışılmamaktadır. Her ne kadar tespit hükümlerinin ve inşaî hükümlerin ilâmlı icra yoluyla takibe konulması mümkün olmasa da bu durum tespit hükümlerinin ve inşaî hükümlerin icra hukukundan tamamen bağımsız olduğunu da göstermemektedir. Tespit hükümleri bakımından menfi tespit hükümlerinin icra edilmesine gerek yoktur. Ancak bir para veya teminat alacağına ilişkin olan müspet tespit hükümlerinin ilâmsız icraya konu olabileceği kabul edilmektedir. İnşaî hükümler bakımından ise inşaî hükümler hükmün verilmesi ve şeklî anlamda kesinleşmesiyle birlikte kendilerinden beklenen sonucu meydana getirirler. Bu sebeple bu hükümler bakımından ilâmlı icra yoluyla takibe konulamama eda hükümlerine nazaran bir eksiklik değil, aksine bir fazlalık olarak kabul edilmektedir. Ancak inşaî hükümlerle birlikte verilmesi gereken bir takım fer'i hükümler bulunmaktadır. Edaya ilişkin fer'i hükümlerin, ilâmlı icraya konulması konusunda herhangi bir tereddüt bulunmamaktadır. Bu çalışmada tespit hükümlerinin ve inşaî hükümlerin icra hukuku bakımından durumu ele alınacaktır. Bu çerçevede, birinci bölümde dava türlerine ilişkin genel bilgiler verilecek, konuya ışık tutması açısından tespit hükümlerinin ve inşaî hükümlerin özellikleri ve etkileri ele alınacaktır. İkinci bölümde tespit hükümlerinin ilâmlı ve ilâmsız icra bakımından gösterdiği özellikler ile tespit hükümlerinin ihtiyati hacze konu olması ele alınacaktır. Son bölümde ise inşaî hükümlerin ilâmlı icra ve ilâmsız icra bakımından gösterdiği özellikler ile inşaî hükümlerle birlikte verilen fer'i hükümlerin icra edilebilirliği ve ihtiyati hacze konu olması ele alınacak ve ulaşılan sonuçlar değerlendirilecektir. Anahtar Kelimeler: Tespit Hükümleri, İnşaî Hükümler, İlâmlı İcra, İlâmsız İcra, İhtiyati Haciz