Ticari defterlerin delil olma niteliği

Ticari işletmenin tüm işlemlerinin kaydedildiği ticari defterler, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda düzenlenmiştir. Türk Ticaret Kanunu dışında, ticari defterlere ilişkin hükümlere Vergi Usul Kanunu, Kooperatifler Kanunu gibi diğer kanunlarda da yer verilmektedir. Ticari defterler, ticari işletmenin mali durumunun, alacak ve borç ilişkilerinin tespiti bakımından önem arz eder. Kredi kuruluşlarına, işletme ile işlem yapmak isteyen üçüncü kişilere, işletmenin ekonomik durumu hakkında bilgi verir. Bu sayılanlar dışında, ticari defterlerin bir önemli işlevi de delil olarak kullanılabilmesidir. 6762 sayılı Kanun'un aksine, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na ticari defterlerle ispat hükümleri alınmamıştır. Bu hükümler 6102 sayılı Kanun yerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda tanzim edilmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda düzenlenen ticari defterlerle ispata ilişkin hükümler, 6762 sayılı Kanun'daki ticari defterlerle ispat hükümlerine benzerlik göstermekle birlikte, bu hükümler birbirleri ile aynı değildir. Zira kanun koyucu Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda bu hükümlerle ilgili olarak önemli değişiklikler getirmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında ticari defterlerin özel delil olarak kullanılabilmesi için bir takım genel şartların oluşması gerekmektedir. Defterlerin delil olarak kullanılabilmesi için lüzumlu olan genel şartların dışında, ticari defterlerin sahibi lehine olarak delil olabilmesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda sıkı şartlara bağlanmıştır. Bu sebeple, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 222. maddesinde belirtilen şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterler, sahibi lehine delil olur. Ancak ilgili madde hükmünde öngörülen şartlardan bazıları, uygulamada adil olmayan sonuçlara yol açabilecek şekilde kaleme alınmıştır. Kanun koyucu ticari defterlerin sahibi aleyhine delil teşkil etmesi için özel bir şart belirtilmemiştir. Dolayısıyla kanunda belirtilen şartlara uygun olarak tutulmamış defterler sahibi aleyhinde delil olur. Anahtar Kelimeler: Ticari Defterler, Delil, İspat, Türk Ticaret Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu