Tip 2 diyabetli bireylerde özbakım eksikliği hemşirelik teorisine dayalı girişimlerin sağlık sonuçlarına etkisi

Amaç: Tip 2 diyabetli bireylerde, özbakım eksikliği hemşirelik teorisine (ÖEHT) dayalı girişimlerin ?öz bakım gücü, özbakım aktiviteleri, HbA1c düzeyi, Lipid düzeyi ve bel çevre genişliğine? etkisinin incelenmesidir. Yöntem: Çalışma; ön test-son test düzeni kullanılarak, çift kör, randomize kontrollü yapılmış; blok randomizasyonla çalışma grubuna 70, kontrol grubuna 69 hasta dağılmıştır. Ön test uygulandıktan sonra, çalışma grubuna Nisan 2012 tarihinde ÖEHT?e dayalı diyabet özyönetim eğitimi (DÖYE) yapılmıştır. Eğitim ortalama yedi kişilik gruplarda, birer hafta arayla üç oturumda tamamlanmıştır. Yaklaşık üç saat süreli eğitim oturumları, hasta problemlerine dayalı yapılmıştır. Ekim 2012?de çalışma ve kontrol grubuna son testler uygulanmıştır. Veriler diyabetli bireylerin temel durumsal özellikleri tanılama formu, diyabet özbakım aktiviteleri anketi, özbakım gücü ölçeği ve biyolojik sonuçlar izlem formu kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi t-testi, ki-kare, bağımsız gruplarda student t testi, bağımlı gruplarda student t testi ve izlemden kayıpların olması nedeniyle intention to treat analizi ile yapılmıştır. Bulgular: Girişim sonrası, çalışma grubunun özbakım gücü puan ortalamasında ve HbA1c düzeyinde girişim öncesine göre anlamlı iyileşme (p<0.05) görülürken; kontrol grubunda değişiklik saptanmamıştır (p>0.05). Çalışma grubunda girişim sonrası 6. ayda girişim öncesine göre egzersiz, ayak bakımı ve kan şekeri testi özbakım davranışları puanlarında, anlamlı artış belirlenmiştir (p<0.05). Çalışma ve kontrol grubunun girişim sonrası 6. ayda girişim öncesine göre lipid düzeyleri ve bel çevre genişliği ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. Sonuç: ÖEHT?e dayalı DÖYE sonrasında, diyabetli bireylerin özbakım gücü ve özbakım davranışları gelişmiş, glisemik kontrolü iyileşmiştir. ÖEHT, araştırmanın planlaması ve özyönetim eğitimi sürecinde iyi bir rehber olmuştur. Diyabetli bireylerin özyönetim eğitiminde ÖEHT kullanılabilir. Anahtar kelimeler: Özbakım Eksikliği Hemşirelik Teorisi, Özyönetim Eğitimi, Özbakım Gücü, Özbakım Davranışları.