Tokat koşullarında yetiştirilen üzüm çeşitlerinde endofitik fungusların belirlenmesi ve moleküler yöntemle karakterizasyonu

Endofitler, yüksek bitkilerin intra/interselüler dokularında yaşayan ve konukçu bitkide herhangi bir belirtiye neden olmayan mikroorganizmalardır. Endofitik mikroorganizmalar doğada bitkilerin gelişimlerinde, büyümesinde, streslere, hastalık ve zararlılara toleransında ve adaptasyonunda rol oynayan farklı fonksiyonlara sahiptir. Bu çalışmada farklı üzüm çeşitlerinin dormant çeliklerde bulunan endofitik fungus floranın incelenmesi, bunların morfolojik ve moleküler olarak karekterizasyonu, saptanan endofitik funguslarda patojenite testleri yapılması ve bazı asma gövde hastalıklarına neden olan etmenlere karşı antogonistik etkilerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada bitkisel materyal olarak Tokat ilinde yetiştirilen standart sofralık üzüm çeşitleri (18 adet), yöresel üzüm çeşitleri (12 adet), Narince üzüm çeşidine ait klonlar (21 adet) ve aşılı-aşısız bazı Amerikan asma anaçları kullanılmıştır. Dormant çeliklerin iç dokularından alınan örneklerde yapılan izolasyon, DNA ekstraksiyonu, PCR, jel elektroforez işlemleri ve gen sekanslama işlemleri sonucunda; klasik ve moleküler tanı sonuçlarına göre dormant materyallerde 23 adet endofitik fungus (Acremonium aegyptiacum, A. fusidioides, A. hyalinum, A. sclerotigenum, Alternata alternata, Alt. infectoria, Aspergillus ochraceus, A. piperis, Athelia bombacina, Aureobasidium pullulans, Cerrena unicolor, Cladosporium cladosporioides, Epicoccum nigrum, Fusarium avenaceum, Neosetophoma clematidis, Neosetophoma italica, Oidiodendron cerealis, Paraconiothyrium fuckelii, Penicillium commune, Phoma tropica, Pseudogymnoascus pannorum ve Sarocladium strictum) belirlenmiştir. Patojenisite testlerinde bu türler asma fidanlarında herhangi bir lezyon oluşturmamışlardır. Ayrıca çalışmada 7 adet patojen fungus (Botryosphaeria dothidea, Cadophora luteo-olivacea, Cytospora sp., Cytospora salicacearum, Diatrype stigma, Neonectria ramularia ve Truncatella angustata) türü saptanmıştır. Virülent olduğu düşünülen funguslarda lezyon uzunlukları 6-65 mm arasında değişkenlik göstermiştir. En virülent fungus 65 mm ile Botryosphaeria dothidea'da meydana gelmiştir. Endofitik türlerden Acremonium aegyptiacum, Epicoccum nigrum, Fusarium avenaceum, Neosetophoma clematidis ve Pseudogymnoascus pannorum türleri patojenik Botryosphaeria dothidea, Diatrype stigma, Cadophora luteo-olivacea, Cytospora salicacearum ve Truncatelle angustata'ya karşı yüksek düzeyde antagonistik etki göstermişlerdir. Belirlenen endofitik fungusların asma gövde hastalıklarıyla ilişkili patojenlere karşı önemli bir biyokontrol potansiyeli olabileceği kanısına varılmıştır.